امکانِ استخراج اخلاق تکنولوژی از اندیشه و عمل مارتین هایدگر+۷۰
چکیده
مارتین هایدگر از نخستین فیلسوفانی است که عمیقاً به مسئلۀ تکنولوژی پرداخته و در عین حال در مظان این اتهام قرار داشته که هیچ راهحل روشنی برای مواجهۀ صحیح با این پدیدۀ مدرنیته ارائه نکرده؛ بلکه صرفاً در کار بررسی پدیدارشناسانه و غیرمتعهدانۀ آن بوده است. اکنون پرسش اصلی این است: آیا می توان از تفکر و نحوۀ زیست هایدگر، راه حلی عملی برای مواجهۀ بهتر با تکنولوژی را بیرون کشید یا نه، و اگر پاسخ مثبت است، آن راه حل دارای چه مؤلفه هایی است؟ در این نوشتار، با بررسی برخی از مهمترین آثار هایدگر که در آنها به تکنولوژی پرداخته شده است، و نیز با نیمنگاهی به زندگی خود هایدگر و مواجهۀ شخصیاش با تکنولوژی مدرن، اولاً به این نتیجه رسیدهایم که این متفکر آلمانی، دیدگاههای ارزشداورانۀ بسیاری را، هم دربارۀ کلیت تکنولوژی و هم در باب برخی از گونههای ویژۀ آن ارائه کرده است و برایناساس کاملاً ممکن و مقدور است که از دستگاه فکری او، نبایدها و بایدهایی را برای مواجهۀ صحیح با تکنولوژی استخراج شود؛ ثانیاً برخی از مهمترین مؤلفههای اخلاق تکنولوژی وی را که یا خود بهصراحت بر آنها تأکید کرده، یا از گفتار و رفتار او قابل استخراج است، با اتکا به قراین و شواهد برشمردهایم.