زبان‌شناسی انتقادی در قالب تحلیل گفتمان انتقادی
چکیده
کتاب تحلیل گفتمان انتقادی، یک پژوهش یا رسالۀ دکتری است که نویسنده بدون ذکر آن به چاپاش همت گماشته است. از اینرو فصل پنجم که خلاصۀ فصول چهارگانۀ کتاب است، زائد بهنظر میرسد. کتاب به مباحث مختلف مربوط به نقشگرایی و صورتگرایی، تحلیلگفتمان و تحلیل متن در زبان‌شناسی می پردازد و با توجه به کاستیهای رویکردهای مذکور در تجزیه و تحلیل متن، رویکرد جدید تحلیل گفتمان انتقادی را مطرح می کند و آن را کاملتر از بقیه در بررسی و تحلیل متون مختلف، به‌ویژه رسانهها برمیشمارد. کتاب آثاری از روزنامههای مختلف دربارۀ چند رویداد و 30 متن انتخابی از آثار فلسفی، عرفانی و علوم تجربی را با استفاده از روش «تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان» مورد بررسی قرار می دهد. واقعیت این است که محقق در این کتاب از حوزۀ زبان‌شناسی فراتر نمی رود و تحلیل گفتمان انتقادی را گرایشی از زبان شناسی ذکر میکند. در حالیکه تحلیل گفتمان انتقادی، گرایش مطالعاتی بینرشته ای و چندرشته ای است که علاوه بر زبان‌شناسی، علوم سیاسی، علوم اجتماعی و ارتباطات، نشانهشناسی و جامعه شناسی نیز در آن دخیل هستند. کتاب، نام روش و نظریۀ مورد بررسی در پژوهش را در عنوان خود دارد، ولی تناسبی بین محتوا و نام کتاب وجود ندارد.