بررسی همبستگی و روابط علیت ویژگی های فیزیولوژیکی و فنولوژیکی و گروه بندی ژنوتیپ های توت فرنگی (fragaria × ananassa duch.)

اسماعیل عرب طاژان دره، esmail arab tajandarreh m.sc. student, faculty of agriculture, lorestan university, khorramabad, iranدانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان عبدالحسین رضایی نژاد، abdolhossein rezaei nejad assistant professor, faculty of agriculture, lorestan university, khorramabad, iranعضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان احمد اسماعیلی، ahmad ismaili assistant professor, faculty of agriculture, lorestan university, khorramabad, iranعضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان فرهاد کرمی، farhad karami member of scientific board, department of seed and plant improvement, agricultural and natural resources research center of kurdistan, sanandaj, iranعضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کردستان علی قرقانی، ali gharaghani assistant professor, department of horticultural sciences, collage of agriculture, shiraz university, shiraz, iranعضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

چکیده

به منظور تعیین روابط میان عملکرد و ویژگی­های فیزیولوژیکی و فنولوژیکی، تجزیه همبستگی­ها و پی بردن به آثار مستقیم و غیرمستقیم ویژگی­های گوناگون بر عملکرد، آزمایشی بر روی 20 ژنوتیپ توت­فرنگی در مرکز تحقیقات کردستان انجام گرفت. تجزیه و تحلیل­های چند­متغیره شامل تجزیه به مؤلفه­های اصلی و تجزیه خوشه­ای با استفاده از داده­های حاصل به منظور گروه­بندی ژنوتیپ­ها انجام گرفت. نتایج تجزیه کلاستر بر اساس تمام ویژگی­های اندازه­گیری شده، ژنوتیپ­ها را در حدود فاصله اقلیدسی 10 به پنج گروه اصلی تقسیم­بندی کرد. از عوامل مهم تفکیک کلاسترهای اصلی، ویژگی­هایی از جمله کلروفیل a، b، ab، میزان آنتوسیانین، عملکرد، دوره گل دهی، ظهور اولین گل و اولین میوه بود. بر اساس نتایج تجزیه به مؤلفه­های­ اصلی، چهار مؤلفه ­اصلی در مجموع 62/68 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. مؤلفه اول شامل کلروفیل a، b، ab، میزان آنتوسیانین و عملکرد حدود 57/29 درصد از واریانس کل را توجیه کرد. مؤلفه دوم شامل دوره گل دهی، ظهور اولین گل و اولین میوه بود و حدود 24/17 درصد از واریانس کل را توجیه کرد. نتایج حاصل از تجزیه بای­پلات تا حدود زیادی با نتایج گروه­بندی ژنوتیپ­های مورد بررسی در تجزیه کلاستر مطابقت داشت. همبستگی مثبت و معنی­داری بین کلروفیل a، b، ab، دوره گل دهی و ظهور اولین میوه با عملکرد مشاهده شد اما همبستگی معنی­داری بین عملکرد و میزان مواد جامد محلول، عملکرد و میزان اسیدیته قابل تیتراسیون مشاهده نشد. همبستگی بین آنتوسیانین و ظهور اولین گل با عملکرد منفی و معنی­دار بود. نتایج رگرسیون مرحله­ای نشان داد که ویژگی­های میزان آنتوسیانین، دوره گل دهی، ظهور اولین میوه، ظهور اولین گل، ظهور اولین استولون و دوره میوه دهی وارد مدل شدند. نتایج تجزیه علیت ژنتیکی نشان داد که ویژگی ظهور اولین میوه بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد داشت و ویژگی آنتوسیانین بالاترین اثر مستقیم و منفی را بر عملکرد توت­فرنگی دارا بود.