جلوه های بدیع معنوی در غزل های حکیم شفائی اصفهانی
چکیده
شرفالدین حسن معروف به حکیم شفائی اصفهانی (956-1037ﮬ ) طبیب ، عارف و شاعر خوش سخن عهد صفوی است و درعین حال از معروفترین شاعران هجوسرای این عصر محسوب میشود. وی در انواع قالبهای شعری طبعآزمایی کرده و درغزل-سرایی شیوه مطلوب یافت. دیوان او دربردارندۀ 12000 بیت است که 160غزل برجستگی خاصی به دیوان او بخشیده است. کلام جادوگرش مورد توجه شاه عباس اول صفوی واقع شد و اقتدارش در اصفهان زبانزد خاص و عام گردید. از اندیشه و فحوای کلامش نیز میتوان استنباط کرد که او از آرایههای بدیع معنوی به بهترین شیوه در اشعارش بهره برده است. آرایه های متناقض نما، مبالغه، ایهام، حسن تعلیل سبب رونق بخشی به غزلهای شفائی شده است. آرایه های دیگر همچون استثنای منقطع، رجوع، توجیه، استتباع، سیاقه اعداد، تجاهل العارف، مذهب کلامی، بسامد بالایی درغزلهای او ندارند. در این پژوهش که به شیوه توصیفی است، تلاش شده است تا جایگاه ویژۀ صنایع بدیع معنوی و شگردهای شفائی درکاربرد این آرایه ها روشن گردد.