ریشه یابی نقش مایه ی خوشه ی انگور و برگ مو در گچ بری های مسجد جامع نایین
چکیده
مسجد جامع نایین در حومه ی بافت تاریخی شهر نایین و در ضلع شمال غربی آن واقع شده، بنا بر اعتقاد اکثر محقّقان، این مسجد در قرن چهارم هجری و به دست دیلمیان بنا شده است. از وجوه متمایز این مسجد، گچ بری های نفیس شبستان جنوبی و محراب آن است که از نظر تکنیک و نقوش در مرتبه ای متعالی جای دارد. طرح های به کار رفته بر مبنای نقوش گیاهی شکل گرفته اند که با کمی تأمل، به اهمیت نقش برگ مو و خوشه ی انگور در میان این گچ بری ها پی می بریم؛ لذا با توجّه به تنوّع و گونه های مختلف این نقش مایه در آرایه های گچ بری مسجد جامع نایین، در این مقاله سعی شده است: نخست به مطالعه و تحلیل گونه های مختلف این نقش در گچ بری های مسجد پرداخته شود و سپس پیشینه ی نقش، تحوّلات و خاستگاه آن مورد بررسی قرار گیرد؛ از این رو، انتظار می رود در پایان این مقاله، تحلیل جامعی از نقش برگ مو و خوشه ی انگور در مسجد جامع نایین ارائه گردد و میزان نوآوری به کار رفته در این نقوش در قرون اولیه ی اسلامی نسبت به دوره های قبل ارزیابی گردد.