بررسی روند روابط ایران و عراق از پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا کناره گیری حسن البکر (بهمن ۱۳۵۷ تا تیر ۱۳۵۸)
چکیده
پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جدید در ایران، نزد حاکمان عراق دو گونه تلقی به وجود آورد؛ تلقی نخست ناظر بر سقوط حکومت پهلوی بود؛ بر این اساس تصمیمگیران سیاسی- نظامی دولت عراق وقوع انقلاب در ایران را به منزله ی فرصت پنداشتند. اصلیترین دلیل چنین برداشتی تحلیل رفتن قدرت سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران در پی وقوع انقلاب ـ به عنوان پیامد طبیعی هر انقلابی ـ بود. دیدگاه دوم به استقرار نظام جدید نظر داشت. این تلقی از ماهیت دینی نظام برآمده از انقلاب ایران و نیز اوضاع داخلی عراق ناشی میشد. از این زاویه، حکومت نوین ایران از سوی رهبران عراق نوعی تهدید تلقی شد. بنابراین، دولت عراق در برابر ایران سیاستی دوگانه در پیش گرفت: حاکمان عراق در عرصه ی دیپلماتیک، وقوع انقلاب در ایران را رخدادی مطبوع اعلام و نسبت به تایید آن اقدام کردند. اما در عمل، سیاست تحریک و تجاوز را در پیش گرفتند و مرزهای ایران را مورد تجاوز قرار داده، مخالفان داخلی انقلاب ایران را تحریک، تشویق و تسلیح کردند و مطرودین و وابستگان به رژیم پیشین را پناه و یاری دادند. دولت عراق درصدد بود با اتخاذ این سیاست دوگانه، ضمن تحت کنترل درآوردن تهدیدهای احتمالی ـ به عبارت بهتر ادعایی ـ انقلاب ایران، از جنبه ی فرصتگونه ی آن نیز برای دست یابی به مطامع سیاسی و عمدتاً ارضی خود بهره گیرد و به نوعی زورآزمایی سیاسی ـ نظامی بپردازد.