مقاله

مقایسه گسترش مکانی اقلیم های خشک و نیمه خشک در ایران طی دوره 2005-1976

تقی طاوسی، پیمان محمودی، فرزانه سرگلزائی مقدم

چکیده

براساس تعریف کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مهار بیابانزایی « بیابان­زایی به معنی تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمه­خشک و خشک نیمه­مرطوب به علت تغییرات آب و هوایی و فعالیت­های انسانی است. همچنین براساس این کنوانسیون مناطق خشک، نیمه­خشک و خشک نیمه­مرطوب مناطقی هستند که در آن نسبت بارندگی به تبخیر و تعرق بالقوه در محدوده 05/0 تا 65/0 قرار گیرد. داده­های مربوط به دو عامل میانگین دمای سالانه و جمع بارش سالانه 45 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک برای یک دوره 30 ساله (2005- 1976) از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. در این تحقیق برای مطالعه و بررسی گسترش مکانی اقلیم­های خشک و نیمه­خشک ایران به­عنوان اولین حلقه تأثیرگذار در گسترش و تشدید بیابان­زایی از شاخص زیست اقلیم یونیپ (unep) بهره گرفته شد. به­طوری­که دوره 30 ساله مورد مطالعه، به سه زیر دوره 10 ساله تقسیم گردید. سپس برای هر زیر دوره با استفاده از شاخص مورد نظر، نقشه­های پهنه­بندی اقلیم­ها تهیه گردید و در نهایت با منهاکردن نقشه­ها از یکدیگر، تغییرات رخ داده در گسترش مکانی اقلیم­های خشک و نیمه­خشک ایران مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. براساس نقشه­های تهیه شده برای سه زیر دوره مورد مطالعه مشاهده شد که بیشترین گسترش مکانی اقلیم­های خشک و نیمه­خشک در دهه سوم روی داده است. به­نحوی­که از لحاظ مکانی نیز شدیدترین تغییرات ابتدا در غرب و شمال­غرب ایران و بعد در جنوب­شرق ایران مشاهده شد. به­طوری­که در غرب و شمال­غرب ایران جایگزین شدن اقلیم نیمه­خشک به جای اقلیم خشک نیمه­مرطوب و نیمه مرطوب به وضوح قابل مشاهده است. در جنوب­شرق ایران هم شاهد گسترش اقلیم فراخشک در جهت مداری و نصف النهاری بوده­ایم. براساس نتایج مطالعات محققان مشاهده گردید که گسترش اقلیم فراخشک به دلیل خشکسالی­های رخ داده در دهه سوم و گسترش اقلیم نیمه­خشک در غرب و شمال­غرب ایران علاوه بر خشکسالی فراگیر، تغییرات اقلیمی روی داده در برخی عاملهای اقلیمی بوده است

اسناد مشابه

  • مقایسه گسترش مکانی اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک در ایران طی دوره 2005-1976

    مقاله۲۰۱۰تحقیقات مرتع و بیابان ایرانتقی طاوسی، پیمان محمودی، فرزانه سرگلزائی مقدم

    براساس تعریف کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مهار بیابانزایی « بیابانزایی به معنی تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمهمرطوب به علت تغییرات آب و هوایی و فعالیتهای انسانی است. همچنین براساس این کنوانسیون مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمهمرطوب مناطقی هستند که در آن نسبت بارندگی

  • برآورد تبخیر-تعرق مرجع در سه اقلیم خشک، نیمه خشک و مرطوب با استفاده از روش‌های درخت گرادیان تقویت شده، مدل خطی تعمیم یافته و جنگل تصادفی

    مقاله۲۰۲۳دانش آب و خاکمجتبی ایزدیار، سجاد هاشمی، سعید صمدیان فرد

    تبخیر-تعرق یکی از مولفه‌های اصلی بیلان آب در کشاورزی و از جمله عوامل موثر و تاثیرگذار جهت برنامه-ریزی دقیق آبیاری است. لذا برآورد دقیق این پارامتر همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. در این راستا و در پژوهش حاضر، توانایی سه روش درخت گرادیان تقویت شده، مدل خطی تعمیم یافته و جنگل

  • شبیه سازی طولانی ترین طول دوره های خشک با رویکرد تغییر اقلیم در گستره ی ایران زمین

    مقالهمطالعات جغرافیای مناطق خشکسید کرامت هاشمی عنا، sayed keramat hashemi ana phd student of climatology, department of physical geography & climatology, faculty of geography and environmental planning,university of sistan & baluchestan, zahedan-iran -tell: 09175972677- email: s.climate@yahoo.comگروه جغرافیای طبیعی و اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران محمود خسروی، mahmood khosravi department of physical geography & climatology, faculty of geography and environmental planning university of sistan &baluchestan, zahedan-iran.گروه جغرافیای طبیعی و اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران تقی طاوسی، taghi tavousi department of physical geography & climatology, faculty of geography and environmental planning university of sistan &baluchestan, zahedan-iran.گروه جغرافیای طبیعی و اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

    طولانی­ترین دوره­های خشک، معیار مناسبی برای ارزیابی روزهای خشک و بدون بارش در یک مکان است، بنابراین این ویژگی تباین اقلیمی بین شمال و جنوب را به خوبی نشان می­دهد. در این پژوهش، دوره­های خشک طولانی مدت تحت آستانه­های مختلف(1/.، 5 و 10 میلیمتر)، و دو سناریوی خوش­بینانه(b1) و بدبینا

  • برآورد تبخیر تعرق مرجع روزانه با حداقل داده های هواشناسی در اقلیم های نیمه خشک منتخب ایران

    مقالهتحقیقات منابع آب ایرانبهرام بختیاری، استادیار /بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران علیرضا محبی دهاقانی، دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب/ دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان (عضو انجمن پژوهشگران جوان دانشگاه شهید باهنر کرمان) کورش قادری، استادیار /بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

    تخمین صحیح و دقیق تبخیر-تعرق تأثیر بسزایی در مدیریت و برنامه ریزی صحیح منابع آب به ویژه در مناطق نیمه خشک و خشک دارد. روش های متعددی برای برآورد تبخیر-تعرق توسط محققان ارائه شده است. از جمله این روش ها می توان به انواع معادلات تجربی و روش های داده محور اشاره کرد. در این مطالعه از

  • بررسی تغییرات شاخص اقلیم گردشگری (t.c.i) در استان اصفهان دوره زمانی (۲۰۰۵-۱۹۷۶)

    مقالهبرنامه ریزی منطقه ایسیروس قنبری، استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران جعفر کریمی، دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی و اقلیم شناسی، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران

    نظر به رابطه تنگاتنگ گردشگری و تغییرات اقلیمی، سازمان­های گردشگری، ضروری است تا در برنامه­ریزی­ها و طراحی­های آینده خویش پتانسیل تأثیرات تغییر اقلیم را در این ارتباط مدنظر قرار دهند. در این پژوهش بمنظور تعیین روند تغییرات شاخص اقلیم گردشگری استان اصفهان جهت برنامه­ریزی و توسعه گر

  • بررسی تغییرات شاخص اقلیم گردشگری (T.C.I) در استان اصفهان دوره زمانی (2005-1976)

    مقاله۲۰۱۴برنامه ریزی منطقه ایجعفر کریمی، سیروس قنبری

    نظر به رابطه تنگاتنگ گردشگری و تغییرات اقلیمی، سازمان­های گردشگری، ضروری است تا در برنامه­ریزی­ها و طراحی­های آینده خویش پتانسیل تأثیرات تغییر اقلیم را در این ارتباط مدنظر قرار دهند. در این پژوهش بمنظور تعیین روند تغییرات شاخص اقلیم گردشگری استان اصفهان جهت برنامه­ریزی و توسعه گر