ارتباط بین صفات مورفولوژیکی ژنوتیپهای پنبه (gossypium spp.) با تراکم جمعیت سفید بالک (bemisia tabaci genn.) در منطقهی گرگان
چکیده
استفاده از ارقام متحمل، از عوامل مهم در موفقیت روشهای مدیریت تلفیقی آفات محسوب میشود. در این تحقیق، 20 ژنوتیپ پنبه در گرگان به مدت دو سال در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند تا ضمن مقایسه ژنوتیپها از نظر فراوانی تخمها، پورهها و حشرات کامل سفید بالک پنبه، رابطه بین صفات مورفولوژیکی بوتهها با میزان تجمع آفت نیز مورد بررسی قرار گیرد. براساس نتایج، ژنوتیپهای پنبه از نظر اکثر صفات مورفولوژیکی و فراوانی آفت دارای اختلاف معنیدار بودند. ژنوتیپهای برگدفورمه، اکرا برگقرمز، برگپهن قرمز، سایاکرا و براکتهفریگو دارای کمترین تراکم جمعیت پورههای سفیدبالک بودند در حالی که ترمز، الیافرنگی و پاک بیشترین آلودگی را داشتند. از نظر فراوانی حشرات کامل، برگدفورمه کمترین تراکم آفت را داشت و ژنوتیپهای سایاکرا، اکرا برگقرمز، سوپراکرا و برگپهن قرمز نیز دارای آلودگی پایینی بودند اما ژنوتیپهای ترمز، الیافرنگی، پاک و اسموثلیف دارای بیشترین آلودگی بودند. شکل و پهنک برگ تاثیر زیادی بر تراکم جمعیت آفت داشت و با کاهش سطح برگ و عمیقترشدن بریدگیهای آن، تراکم جمعیت آفت نیز کمتر شد. کم بودن آفت بر روی ارقام برگ قرمز نشاندهنده این بود که حشره احتمالاً برای جلب شدن به طرف رنگ قرمز رغبتی ندارد و یا اینکه رنگ قرمز ممکن است باعث فرار آنها شود. بین تراکم و ارتفاع تارهای کرکی در برگ با تعداد حشرات کامل، پورهها و تخمهای سفیدبالک، همبستگی مثبتی وجود داشت و هرچه تراکم کرکها بیشتر و کرکها بلندتر بودند، میزان آلودگی نیز بیشتر بود. همچنین همبستگی مثبتی بین صفات سطح برگ، ارتفاع بوته و تعداد شاخه زایا با میزان تجمع آفت سفیدبالک بر روی ژنوتیپهای پنبه وجود داشت اما همبستگی بین صفات رنگ برگ، رنگ گل و شکل براکتهی گل با تراکم این آفت، منفی بود. در مجموع، نتایج نشان دادند که ویژگیهای برگهای تیپ اکرا و سطح برگ کوچک، رنگ قرمز بوتهها، پایین بودن تراکم کرکها و بالابودن تعداد غدد ترشحی در برگها، میتوانند در کاهش تراکم سفید بالک موثر باشند.