بررسی آزمایشگاهی تله اندازی رسوب و مولفه های جریان در کانال با پوشش گیاهی
چکیده
مدیریت، حفاظت و بهرهبرداری از رودخانهها، آبراههها و کانالهای آبیاری دارای پوشش گیاهی اهمیت فراوان دارد. بررسی شرایط رسوبگذاری، از مهمترین مسائل مبتلا به شبکههای آبیاری و زهکشی تلقی میشود. پوشش گیاهی در کانالهای آبیاری به عنوان یک محدودیت، ظرفیت انتقال آب را کاهش و رسوبگیری را افزایش می دهد و هزینههای نگهداری کانال ها و به طور کلی شبکۀ آبیاری و زهکشی را بالا میبرد. اما پوشش گیاهی در رودخانهها عامل کاهنده انتقال رسوب تلقی میشود. در این پژوهش، اثر پوشش گیاهی بر تلهاندازی رسوب در آبراههها و همچنین، ارتباط نسبت دبی ورودی رسوب به خروجی، عدد فرود، شیب و تراکم پوشش گیاهی با راندمان تله اندازی بررسی شده است. این پژوهش در آزمایشگاه هیدرولیک پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری و در یک فلوم آزمایشگاهی شیبپذیر به طول هفت متر و پهنای 25 سانتیمتر با پوشش گیاهی درختچهای مصنوعی به ارتفاع هفت سانتیمتر (در کف) و با تراکم 12، 25 و 50 درصد، سه دبی جریان چهار، شش و هشت لیتر بر ثانیه، در سه شیب مختلف دو، چهار و شش در هزار و با تزریق 4000 گرم رسوب در دقیقه اجرا شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که بیشترین راندمان تلهاندازی رسوب در شرایط تراکم 50 درصد و با کمترین دبی چهار لیتر بر ثانیه و با عدد فرود 15/0 و در شیب 002/0 محقق شده است و با کاهش عدد فرود، نسبت دبی رسوب ورودی به دبی رسوب خروجی افزایش مییابد. با افزایش تراکم پوشش گیاهی، میزان رسوب تله افتاده افزایش مییابد و با افزایش شیب نیز دبی رسوب خروجی افزایش و تله اندازی رسوب کاهش مییابد.