بررسی ارتباط مؤثرترین عوامل خاکی و مدیریتی با پراکنش گروه گونه های اکولوژیک و محاسبه سهم مشترک آنها (مطالعه موردی: مراتع ییلاقی چهارباغ، استان گلستان)

اسماعیل شیدای کرکج، سیده زهره، موسی اکبرلو

چکیده

در این تحقیق جهت تدابیر صحیح مدیریتی منطبق بر اصول اکولوژیک، رابطه پراکنش گروه گونه های اکولوژیک مراتع ییلاقی چهارباغ با عوامل خاکی و مدیریت های مختلف چرای دام بررسی شده است. بر اساس نوع مدیریت و بهره برداری از مرتع، پنج واحد پوشش گیاهی غالب مرتع شامل مرجع (قرق)، کلید و بحرانی (آغل نیمروزی، مراتع حریم روستا و اطراف آبشخور) در منطقه شناسایی شد. اندازه گیری اطلاعات پوشش گیاهی و عوامل خاکی در نقاط معرف بهره برداری های مختلف مرتع صورت پذیرفت. بطوریکه در نقاط معرف هر واحد بهره برداری، نمونه برداری از تراکم و درصد تاج پوشش گونه های گیاهی و خاک دو عمق به صورت تصادفی - سیستماتیک انجام شد. برای تعیین گروه گونه های اکولوژیک منطقه از آنالیز خوشه بندی و جهت تجزیه و تحلیل اثرات خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک و مدیریتی مورد مطالعه بر پراکنش گروه گونه های اکولوژیک از روش های تجزیه مولفه های اصلی و تقسیم بندی واریانس با بهره گیری از نرم افزارهای pc-ord 5 و canoco 4.0 استفاده شد. نتایج منجر به تفکیک هر پنج گروه گونه های اکولوژیک از هم گردید. 48/90 درصد از پراکنش گروه گونه های اکولوژیک در منطقه توسط خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک، 008/0 درصد توسط عامل مدیریتی و حدود 10 درصد تحت تأثیر اثر مشترک این دو عامل بوده است. از میان خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک، به ترتیب پارامترهای درصد رس در عمق اول (999/0)، فسفر در عمق دوم (991/0)، وزن مخصوص (989/0-)، تخلخل (985/0) و درصد رطوبت اشباع (982/0) در عمق اول و پتاسیم در عمق دوم (966/0) از بیشترین تأثیر در پراکنش گروه گونه های اکولوژیک منطقه برخوردار بودند.