تأثیر مراحل فنولوژیکی بر کیفیت 5 گونه مرتعی در مراتع نیمه استپی جاشلوبار سمنان

حسین ارزانی، حسین پوزش، جواد معتمدی (ترکان)، رسول میرآخورلی، سید علی نیک نژاد

چکیده

در این پژوهش، از 5 گونه مرتعی festuca rubra،astragalus glocucantus ، astragalus flocoffus ،acantolimon erinaceum و acantophyllum sordidum در منطقه جاشلوبار سمنان، در سه مرحله فنولوژیکی (رشد رویشی، گلدهی و بذردهی) نمونه­برداری انجام شد. این گونه­ها، از گونه­های مهم و نسبتا خوشخوراک مراتع منطقه بودند. در هر مرحله فنولوژیکی، 3 تکرار و برای هر تکرار 5 پایه گیاهی قطع شد. سپس تجزیه­ شیمیایی برای اندازه­گیری درصد نیتروژن (n)[1] و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی (adf)[2] نمونه­های گیاهی انجام گردید و بر مبنای درصد نیتروژن (n) و adf، درصد پروتئین خام (cp)[3]، درصد هضم­پذیری ماده خشک (dmd)[4] و مقدار انرژی متابولیسمی (me)[5] گونه­ها، برآورد شد. به­منظور تجزیه و تحلیل آماری داده­ها از طرح کرت­های خرد شده در زمان در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با 15 تیمار در سه تکرار استفاده شد. پس از جمع­آوری داده­ها به­منظور بررسی تغییرات شاخصهای کیفیت علوفه گونه­های مورد مطالعه در مراحل مختلف فنولوژیکی، تجزیه واریانس مرکب انجام شد و میانگین­ها با استفاده از آزمون چند دامنه دانکن مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج بدست­آمده نشان ­داد که ترکیب شیمیایی گیاهان مورد مطالعه، تغییرات قابل ملاحظه­ای داشتند و مرحله فنولوژیکی بر کیفیت علوفه اثر معنی­داری داشت. با پیشرفت مراحل رشد، از میزان پروتئین خام (cp)، هضم­پذیری ماده خشک (dmd) و انرژی متابولیسمی (me) کاسته و بر میزان الیاف نامحلول در شوینده اسیدی (adf) افزوده شد. نتایج بدست­آمده در برآورد مقدار علوفه مورد نیاز روزانه دام چراکننده در مرتع و تعیین زمان مناسب چرای دام در مراتع مورد مطالعه، کاربرد دارد. [1]- nitrogen (n) [2]- acid detergent fiber (adf) [3]-crude protein (cp) [4]-dry matter digestible (dmd) [5]- metabolizable energy (me)