عناصر دیالکتیکی در آثار فلسفی میرسیدعلی همدانی
چکیده
هرچند مرام تعلیمات اساسی متفکر معروف ایران و تاجیک و هند، میرسیدعلی همدانی، پشتیبان فلسفۀ تصوف است، اشعار فلسفی او در خود عناصر بسیار پرمضمون دیالکتیکی را نیز دربر گرفته است. عقاید دیالکتیکی میرسیدعلی در اثرهای «هفت وادی»، «ذخیره الملوک»، «حلّ مشکل»، «مرآه التائبین»، «رسالۀ درویشیه»، «اوراد فتحیه» و دیگر آثار او که تعداد آن ها تا نود جلد می رسد، بیان شده اند. در این مقاله نگارنده پس از بررسی عناصر دیالکتیکی در تعدادی از آثار فلسفی میرسیدعلی مثل «هفت وادی»، «اوراد فتحیه» و «ذخیره الملوک» به این نتیجه رسیده است که وی در نظریۀ دیالکتیک از وجود داشتن پنج اندام حسی، طرز حاصل شدن حس ها، دانش حسی، ماهیت دانش، تناسب دانش حسی و عقلی استوارانه جانب داری کرده است. از آثار فیلسوف معلوم می شود که او در بررسی مسائل نام بردۀ روند دانش، بیشتر پیرو نظریۀ انعکاس بوده است. این تعلیمات سیدعلی همدانی او را به سوی فلسفۀ مشاء رهسپار کرده است.