ارزیابی تنوع موجود در توده های مختلف گیاه پنیرباد withania coagulans (stocks) dunal با تجزیه و تحلیل آماری چندمتغیره
چکیده
گیاه پنیرباد (withania coagulans)، متعلق به خانواده سولاناسه، در زمرة گیاهان داروئی و چند منظورهای است که در ایران پراکنش بسیار محدودی داشته و منحصراً در برخی از رویشگاههای جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان پراکنش دارد. در این پژوهش، 20 توده مختلف گیاه پنیرباد از رویشگاههای مختلف استان سیستان و بلوچستان جمعآوری شده و تنوع ژنتیکی آنها براساس صفات مورفولوژیکی و با تجزیه آماری چند متغیره مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده وجود تفاوت معنیدار در صفات مورد بررسی بود (05/0>p). در بین صفات مورد بررسی، تعداد شاخه جانبی و طول ریشه بهترتیب با 82/60 و 28/13 درصد، بیشترین و کمترین ضریب تنوع را نشان داد. در بین توده های مختلف مورد بررسی تودههای منطقه پیگل و دامین از نظر اکثر صفات مورد بررسی بهتر از سایر تودهها بودند. نتایج حاصل از تجزیه بهمؤلفههای اصلی نیز نشان داد که سه مؤلفه اول با مقادیر ویژه بیشتر از یک، جمعاً 62/82 درصد از کل تغییرات موجود بین تودهها را توجیه نمودند. تجزیه خوشهای انجام شده بهروش ward و فاصله اقلیدسی، تودههای مورد بررسی را در 3 گروه طبقهبندی نمود. با توجه بهنتایج گروهبندی، ارتباطی بین تنوع ژنتیکی و فاصله جغرافیائی تودهها مشاهده نگردید و این امر بیانگر تاثیر سایر عوامل بهغیر از الگوی پراکنش جغرافیائی در تنوع ژنتیکی است. براساس نتایج این تحقیق، تنوع ژنتیکی قابل توجهی بین تودههای پنیرباد موجود در کشور وجود دارد. استفاده از این اطلاعات در تدوین برنامههای حفاظت و به نژادی این گیاه میتواند مفید واقع شود.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محرم ولی زاده — نویسندة مسئول مکاتبات، استادیار، گروه گیاهان داروئی،دانشکده کشاورزی، مجتمع آموزش عالی سراوان، ایران پست الکترونیک: m.valizadeh@anrs.usb.ac.ir
- عبدالرضا باقری — استاد، گروه بیوتکنولوژی و به نژادی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
- جعفر ولی زاده — دانشیار، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان
- محمدحسین میرجلیلی — استادیار، پژوهشکده گیاهان داروئی و مواد اولیه، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
- نسرین مشتاقی — استادیار، گروه بیوتکنولوژی و به نژادی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد