ارائه شاخص فرسایندگی باران بر اساس اندازه-گیری های صحرایی هدررفت خاک در کرت-های کوچک در منطقه ی نیمه خشک
چکیده
فرسایندگی باران بیانگر توان قطرات باران در فرسایش خاک است که انتظار میرود تغییرات آن مطابق با تغییرات ویژگیهای باران به ویژه شدت و مدت بارندگی تغییر کند. این پژوهش به منظور بررسی اثرات شدت و مدت بارندگی در فرسایندگی باران در منطقهای نیمهخشک در شمال غرب زنجان، ایران انجام شد. هدررفت خاک در 48 کرت به اندازه 60 سانتیمتر ×80 سانتی متر تحت بارانهای شبیهسازی شده با هشت شدت و شش تداوم بارندگی در پنج تکرار در دامنهای شیبدار (8 درصد) اندازهگیری شد. بر اساس نتایج از 240 رخداد بارندگی، 180 رخداد منجر به هدررفت خاک در کرتها شدند. شدت 15 میلیمتر بر ساعت به عنوان آستانه وقوع فرسایش خاک در کرتها بود. انرژی کل باران (e) به دست آمده بر اساس مجموع انرژی تمام قطرات باران همبستگی بهتری با میزان هدررفت خاک در کرتها داشت (92/0=r). هدررفت خاک همبستگی بالایی با شاخص به دست آمده از حاصل ضرب حداکثر شدت 5/7 دقیقهای باران (i7.5) و انرژی باران (e)، ei7.5 داشت. حدود 96 درصد هدررفت خاک در کرتها با شاخص ei7.5 تبیین شد. نتایج نشان داد که شاخص ei7.5 در مقایسه با ei30 هدررفت خاک را در کرتهای کوچک شبیه آنچه که معمولاً در فرسایش سطحی رخ میدهد، بهتر پیشبینی می نماید.