فرایند درج واکه در خوشه های همخوانی پایانی در زبان ترکی آذربایجانی
چکیده
این مقاله به بررسی فرایند درج واکه در خوشههای همخوانی پایانی در زبان ترکی آذربایجانی در چارچوب نظریه بهینگی میپردازد. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این سؤالات است که چرا علیرغم مجاز بودن خوشه دوهمخوانی پایانی در زبان ترکی آذربایجانی، در برخی موارد این ساختار هجایی مجاز نبوده و فرایند درج واکه صورت میگیرد و دیگر اینکه کیفیت واکه درجشده چگونه تعیین میشود. برای انجام این تحقیق دادههای زبانی به صورت میدانی از گویشوران این زبان جمعآوری شد. بررسی دادهها نشان میدهد که در این زبان در خوشه همخوانی پایانه هجا همواره اصل توالی رسایی رعایت میشود؛ بدین ترتیب که با دور شدن از قله هجایی رسایی کاهش و با نزدیک شدن به قله رسایی افزایش مییابد. به همین دلیل در مواردی که اصل توالی رسایی نقض شده باشد، فرایند درج واکه صورت میگیرد. با تحلیل دادهها در چارچوب نظریۀ بهینگی میتوان نوشت در این زبان برای اقناع محدودیت نشانداری اصل توالی رسایی در پایانه هجا، درج واکه مجاز شمرده میشود؛ به عبارت دیگر، محدودیت نشانداری اصل توالی رسایی بر محدودیت پایایی dep تسلط مییابد. در زبان ترکی آذربایجانی واکه درجشده همواره دارای مشخصه ثابت ]+افراشته[ بوده و با تبعیت از محدودیتهای حاکم بر فرایند هماهنگی واکهای از نظر ارزش مشخصه ]پسین [و] گردی[ با واکه قبل از خود هماهنگ میشود.