بررسی شاخص های مورفومتری در حوزه آبخیز چهل چای استان گلستان با استفاده از gis
چکیده
حوضه آبخیز پهنهای است که تمامی رواناب ناشی از بارش باران و ذوب برف در آن پهنه، توسط یک رودخانه دریافت می شود. شناخت خصوصیات فیزیکی حوضه آبخیز از اولین گام هایی است که در بررسی مورفولوژیکی و هیدرولوژیکی مانند فرسایش و رسوب، مطالعه سیلاب و توسعه منابع آب و دیگر مسائل حوضه ضرورت دارد. بحث پارامترهای ژئومورفولوژیکی به دلیل تأثیری که در نفوذ رواناب دارند بسیار حائز اهمیت هست. هدف از این مطالعه، معرفی و بررسی برخی شاخصهای مورفومتری میباشد که اخیرا در ژئومورفولوژی کمّی مورد استفاده قرار میگیرند. بدین منظور شاخصهای قدرت بردار(vrm)، نسبت سطح، موقعیت توپوگرافیکی (tpi)، انحنای دامنه و شاخص ناهمواری زمین (tri) در حوضه آبخیز چهلچای استان گلستان مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا اقدام به تهیه نقشه مدل رقومی ارتفاع منطقه مورد مطالعه گردید و سپس با استفاده از روابط مربوط به هر شاخص و هم چنین با استفاده از اکستنشنهای مربوطه در نرم افزار arc gis ، نقشههای هر کدام از شاخصهای موردنظر تهیه گردید. با توجه به نتایج به دست آمده مقدار شاخص vrm برای منطقه مورد مطالعه صفر تا 478/0 محاسبه گردید. هم چنین حد پایین و بالای شاخص tpi که حالت گودی و برآمدگی را مورد تمایز قرار می دهد، به ترتیب 31/23- و 81/77 به دست آمد. شاخص tri که به نوعی اختلاف ارتفاع یک پیکسل با هشت پیکسل اطراف خود میباشد، صفر تا 68/170 و شاخص انحنای سطح 16/3- تا 96/3 محاسبه شد. پارامتر نسبت سطح که بیان کننده نسبت سطح واقعی منطقه به سطح هموار است، به ترتیب دارای حد پایین و حد بالای یک و 55/2 میباشد.