اثربخشی فناوری pet اسکن در تشخیص و درمان سرطان ریه ی نوع سلول غیر کوچک و لنفوما (مرور جامع مطالعات)

حمید رواقی، استادیار، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده ی مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران علی اکبری ساری، استادیار، گروه مدیریت و اقتصاد سلامت و مرکز بهره برداری از دانش سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران سیما سروری، عضو هیأت علمی، دانشکده ی پزشکی شانتا او، چین محمدرضا مبینی زاده، کارشناس ارشد، اداره ی ارزیابی فناوری های سلامت، معاونت درمان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: pet (positron emission tomography) اسکن یک فناوری تصویربرداری پزشکی غیر تهاجمی پیچیده و گران قیمت است که در تشخیص و درمان بیماری های متعدد از جمله انواع سرطان کاربرد دارد. هدف این مطالعه، ارزیابی ایمنی و اثربخشی این فناوری در ایران بود. روش ها: مهم ترین بانک های اطلاعاتی الکترونیکی پزشکی شامل iranmedex، cochrane library، google scholar و medline مورد جستجو قرار گرفتند. مطالعاتی مورد استفاده قرار گرفتند که در آن ها pet اسکن با یک روش استاندارد تشخیصی دیگر مقایسه و برای ارزیابی عملکرد فناوری از پیامد هایی نظیر حساسیت، ویژگی و ایمنی استفاده شده بود. یافته ها: pet اسکن در مجموع یک فرایند غیر تهاجمی و بی خطر است که حساسیت و ویژگی آن برای تشخیص متاستاز ناشی از سرطان ریه نوع سلول غیر کوچک به ترتیب 74 تا 95 درصد و 81 تا 97 درصد است. این در حالی است که حساسیت سی تی اسکن بین 60 تا 67 درصد و ویژگی آن بین 73 تا 77 درصد و حساسیت مدیاستینوسکوپی 78 درصد و وی‍ژگی آن 100 درصد می باشد. در مورد لنفوما نیز ویژگی pet اسکن بالای 90 درصد و حساسیت آن نیز بین 79 تا 100 درصد گزارش شده است که از گاما اسکن بالاتر است. استفاده از این فناوری برای غربال گری و تشخیص سرطان ها مناسب نمی باشد اما در مورد سرطان ریه ی نوع سلول غیرکوچک و لنفوم می تواند کمک زیادی به درجه بندی و پی گیری بیماری نماید. این فناوری 046/0 سال (حدود 17 روز) به عمر بیمار اضافه می نماید. نتیجه گیری: pet اسکن فناوری ایمنی است که عملکرد تشخیصی بهتری نسبت به فناوری های مشابه دارد. استفاده از این روش در درجه بندی و پی گیری سرطان ریه ی نوع سلول غیر کوچک و لنفوما می تواند از تعدادی اعمال جراحی غیر ضروری جلوگیری نماید و به میزان کمی نیز به طول عمر و کیفیت زندگی بیماران اضافه کند.