عوامل مؤثّر بر پایداری کشاورزی مزارع گندم در شهرستان کرمانشاه
چکیده
در ایران، استفاده بیرویه از آفتکشها و کودهای شیمیایی منجر به آسیب شدید به منابع آب و خاک، کاهش حاصلخیزی و عملکرد زمین، آلودگی محیطی، صدمه دیدن چرخه زیستمحیطی طبیعت و مشکلات بهداشتی برای انسان، دام و طبیعت شده است. هرچند در این زمینه برنامهریزی و اقدامات مختلفی صورت گرفته، امّا برای پیریزی مطمئنتر این مسئله، ارزیابی و شناخت علمی پایداری کشاورزی و انتخاب مناسبترین راههای برای حرکت از وضع موجود به وضعیّت مطلوب ضروری است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی عوامل مؤثّر بر پایداری کشاورزی مزارع گندم در شهرستان کرمانشاه است. جامعه آماری پژوهش که به صورت پیمایشی انجام شد شامل مجموعه گندمکاران آبی بود که در شهرستان کرمانشاه به کشاورزی اشتغال داشته و از این تعداد 300 نفر از طریق نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. پرسشنامه، مهمترین ابزار جمعآوری اطّلاعات در پژوهش حاضر بود. در کنار پرسشنامه، از تکنیک مصاحبه نیز استفاده شد. روایی شاخصها و گویهها در پرسشنامه توسّط متخصّصان فن مورد تأیید قرار گرفت. برای بررسی پایایی ابزار پژوهش، ضریب آلفای کرونباخ آن محاسبه گردید که مقدار به دست آمده (82/0) نشاندهنده پایایی قابل قبول پرسشنامه بود. در بخش تحلیل دادهها روشهای مختلف آماری بهوی‍ژه رگرسیون چندگانه با استفاده از نرمافزار spss به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که مزارع بیشتر کشاورزان (6/74%) در وضعیّت ناپایدار قرار دارد. نتایج همچنین بیانگر آن است که بین میزان پایداری مزارع کشاورزان با متغیّر سن و سطح تحصیلات آنان رابطه وجود نداشته ولی با متغیّرهای میزان عملکرد و نوع مالکیّت رابطه مثبت و معنیدار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد که وضعیّت بهبود پایداری مزارع کشاورزان در کرمانشاه بیش از هر عاملی به ترتیب از عوامل زراعی- فنّی، اقتصادی - اجتماعی و آموزشی - ترویجی تأثیر می پذیرد.