پاسخ رشد ریشه ذرت (zea mays l.) به شوری و تراکم خاک در شرایط گلخانه ای

رضا حسن پور، r. hassanpour dept. of soil sci. and eng., college of agric., univ. of tabriz, tabriz, iranگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز محمدرضا نیشابوری، m.r. neyshabouri dept. of soil sci. and eng., college of agric., univ. of tabriz, tabriz, iranگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز داود زارع حقی، d. zarehaghi dept. of soil sci. and eng., college of agric., univ. of tabriz, tabriz, iranگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

چکیده

شوری و تراکم خاک از مهم ترین محدودیت های رشد و تولید گیاهان زراعی به حساب می آیند. کنترل این دو پدیده یکی از کلیدهای مدیریت تولید محصول است که پایداری و ثبات تولید و استفاده بهینه از زمین و آب را تضمین می کند. تحقیق حاضر به منظور بررسی اثر توأم شوری و تراکم خاک بر برخی صفات رشدی ریشه ذرت (zea mays l.) انجام پذیرفت. برای این منظور، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار در شرایط گلخانه ای انجام شد. تیمارها شامل سه سطح شوری خاک (هدایت الکتریکی عصاره اشباع 5/1، 5/2 و 5/4 دسی زیمنس بر متر) و سه سطح تراکم خاک (جرم مخصوص ظاهری 3/1، 55/1 و 75/1 گرم بر سانتی متر مکعب) بودند. برای ایجاد شوری، مقادیر مختلف nacl در حجم آب مقطر لازم برای رساندن رطوبت جرمی به 16% حل و سپس به خاک اضافه گردید. برای ایجاد تراکم خاک، از وزنه 5/4 کیلوگرمی که از ارتفاع 45 سانتی متری بر سطح خاک درون گلدان ها رها می شد، استفاده گردید. آبیاری گلدان ها در طول سه ماه آزمایش از طریق توزین و با آب مقطر انجام گرفت. نتایج نشان داد که اثرهای اصلی شوری و تراکم خاک در سطح احتمال 1% و اثر متقابل آنها در سطح احتمال 5% باعث کاهش معنی دار وزن خشک ریشه، حجم ریشه، طول ریشه، میانگین قطر ریشه و نسبت وزن خشک ریشه به وزن خاک گردید. شوری و تراکم به صورت توأم، نسبت به اثر جداگانه آنها، خصوصیات رشدی ریشه ذرت را به طور متوسط 20 درصد بیشتر کاهش داد. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که شوری و تراکم خاک اثر منفی همدیگر را تشدید کرده و منجر به توقف رشد و توسعه ریشه ذرت می شوند.