مقایسه رابط کاربر وب سایت های کتابخانه های دیجیتال میان کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته به روش تحلیل محتوا
چکیده
این مطالعه با هدف تعیین مؤلفه های موجود در طراحی و توسعه رابط کاربر وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال و تعیین وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال برتر و نقاط ضعف و قوت محتوای آنها، به تحلیل و مقایسه وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال در میان کشورهای در حال توسعه و توسعهیافته پرداخته است. برای این منظور، 50 وبسایت کتابخانه دیجیتال با روش نمونهگیری مبتنی بر هدف انتخاب شدند. با بررسی موقعیت توسعه کشورهای مربوط به کتابخانههای دیجیتال منتخب، 12 وبسایت در گروه کشورهای در حال توسعه و 38 مورد در گروه کشورهای توسعهیافته قرار گرفتند. سپس، محتوای نمونه منتخب در یک مطالعه کمّی به روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. این بررسی با طراحی سیاهه وارسی محقق ساخته در 11 مقوله اصلی و 44 مؤلفه، که روایی آن به روش روایی محتوا مشخص شده بود، صورت گرفت. دادهها با استفاده از نرمافزار آماری اِسپیاِساِس ویرایش 16 تحلیل شدند. نتایج مقایسه وبسایتها نشان داد که از لحاظ مقولههای «منابع پیوسته»، «مجموعه کتابخانه» و «رهیابی» ارتباط معناداری بین مؤلفه های موجود در طرح رابط کاربر وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال در دو گروه کشور وجود دارد. دو مؤلفه «فهرست عمومی دسترسی پیوسته ( اُپک)» و «آمار بازدیدها» در تعداد بیشتری از وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال در کشورهای در حال توسعه دیده شدند؛ در حالی که مؤلفه «ارائه منو و زیرمنوها جهت معرفی اجزای کتابخانه» در بیشتر وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال در کشورهای توسعهیافته ارائه شده بود. همچنین، با بررسی تعداد مؤلفههای به کاررفته در وبسایتهای منتخب، «اَمریکن مموری» با 44 مؤلفه، «کتابخانه دیجیتال بینالمللی کودکان (آیسیدیال)» با 40 مؤلفه و «کالیفرنیا» با 39 مؤلفه بهترین، و «برکِلیسانسایت» با 10 مؤلفه، ضعیفترین وبسایت شناخته شدند. با وجود تعداد بیشتر و کیفیت بهتر رابط کاربر کتابخانههای دیجیتال در کشورهای توسعهیافته، کیفیت برخی وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال کشورهای در حال توسعه نیز قابل ملاحظه بود. به طور کلی، نوپابودن برخی وبسایتها و عدم استفاده از تجارب متخصصان و کتابداران و در نتیجه، عدم آگاهی طراحان از نیازهای اطلاعاتی کاربران میتواند از جمله عوامل کم توجهی نسبت به طراحی مناسب رابط کاربر وبسایتهای کتابخانههای دیجیتال باشد.