توزیع مکانی برخی فلزات سنگین در خاک های منطقه صنعتی زنجان
چکیده
آلودگی ناشی از فلزات سنگین در خاک نه تنها بهطور مستقیم بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک تأثیر میگذارد، بلکه گزندی جدی برای سلامتی انسان با ورود به زنجیره غذایی و همچنین امنیت زیست محیطی و نفوذ در آبهای زیرزمینی بشمار میرود. منطقه زنجان به واسطه دارا بودن معادن فلزات سنگین، یکی از شهرهای صنعتی ایران محسوب میشود. هدف از این پژوهش، بررسی پراکنش غلظت برخی عناصر سنگین و تهیه نقشه آنها بهمنظور شناسایی مناطق زراعی آلوده متأثر از کارخانجات صنعتی آلاینده منطقه زنجان با استفاده از زمینآمار بود. برای بررسی توزیع مکانی فلزات سنگین شامل روی، مس، سرب و کادمیم در منطقه زنجان، 150 نمونه خاک بهصورت تصادفی از عمق صفر تا 10 سانتیمتری از مجاور کارخانجات آلاینده تا اراضی زراعی پیرامونی در زمینی به وسعت تقریبی 20 هزار هکتار انتخاب شد. غلظت کل روی، مس، سرب و کادمیم نمونهها پس از هضم، با دستگاه جذب اتمی اندازهگیری شد. فاکتور غنی شدن خاک (ef) برای ارزیابی شدت آلودگی فلزات سنگین محاسبه شد. پهنه بندی فلزات مذکور با استفاده از کریجینگ معمولی نشان داد که غلظت فلزات سنگین در بیشتر اراضی نیمه شرقی و مرکزی منطقه زنجان در بالای حد آستانه خطر قرار دارند که بهترتیب برای فلزات سرب، روی، مس و کادمیم دارای غلظت بیشینه 5/402، 585،670 و 5/10 میلیگرم بر گیلوگرم است؛ لذا قسمتهای شرقی و سپس نواحی مرکزی منطقه مورد مطالعه در اولویت عملیات آب شویی خاک و پالایش سبز جهت بهبود آلودگی ناشی از فلزات سنگین میباشد.