بازنمایی نقشها و مفاهیم زبان در دو مجموعه آموزشی فارسی بیاموزیم و زبان فارسی
چکیده
رویکرد مفهومی- نقشی از اثرگذارترین رویکردهای آموزش زبان دوم/ خارجی است و کمتر منبعی برای آموزش زبانهایی مثل انگلیسی، فرانسه، آلمانی، ایتالیایی، اسپانیایی و حتی عربی، عِبری و ترکی وجود دارد که در تولید محتوای آموزشی به اصول و مبانی این رویکرد توجه نکرده باشد. کلیدی ترین اصل این رویکرد، ایجاد تناسب هدفمند و ارتباط محور بین نقش ها و مفاهیم زبانی و موقعیت های واقعی است. باوجود این، در منابع معتبر آموزش زبان فارسی به خارجیان، توجه چندانی به این رویکرد نشده است. در پژوهش پیشرو، ابتدا رویکرد مفهومی- نقشی و مهم ترین نقش ها و مفاهیم زبانی در چهارچوب این رویکرد معرفی شده؛ سپس میزان بازنمایی این مفاهیم و نقش ها در دو مجموعه فارسی بیاموزیم (ذوالفقاری و همکاران، 1381) و زبان فارسی (صفارمقدم، 1386) مورد بررسی قرار گرفته است. این بررسی در قالب یک فهرست وارسی محقق ساخته انجام شده است. این فهرست وارسی شامل ده پرسش اساسی در زمینه محتوای دروس است. برای هر پرسش، شش پاسخ پیشفرضِ اصلاً، بسیار کم، کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد بهترتیب با نمرههای 0، 1، 2، 3، 4 و 5 امتیاز درنظر گرفته شده است. تحلیل نتایج حاکی از این است که مجموعه فارسی بیاموزیم 35 و مجموعه زبان فارسی 16 نمره از 50 نمره فهرست وارسی را کسب کرده است. اگرچه نتیجه کلی پژوهش حکایت از این دارد که بازنماییِ نقشها و مفاهیم زبانی در مجموعه فارسی بیاموزیم بهتر از مجموعه زبان فارسی است، تنوع و پراکندگی مفاهیم و نقشهای زبانی در هر دو مجموعه ما را به ضرورت برنامهریزی هدفمند برای آموزش زبان فارسی برپایه مفاهیم و نقشهای زبانی رهنمونمیشود.