فاکتور رشد عصب، کاربرد بالینی و تولید پروتئین نوترکیب
چکیده
پروتئینهای خانواده نوروتروفین در پستانداران شامل فاکتور رشد عصب (ngf)، فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (bdnf)، نوروتروفین-3 (nt-3) و نوروتروفین-4/5 (nt-4/5) هستند که بهعنوان فاکتورهای بقای سلولهای عصبی شناخته شدهاند. فاکتور رشد عصب یکی از مهمترین سیتوکینهاست که از 118 اسید آمینه تشکیل شده است. این فاکتور در رشد و تمایز سلولهای عصبی سمپاتیک محیطی مهرهداران و نورونهای کولینرژیک بازال قدامی مغز که در بیماری آلزایمر تحلیل میروند، نقش اساسی ایفا میکند. بهعلاوه در تنظیم انتقال سیناپتیک و سیناپتوژنز در سیستم عصبی مرکزی نیز اهمیت حیاتی دارد. فاکتور رشد عصب بهوسیله انواع سلولهـای ایمنـی نظیـر لنفوسیتهای b، لنفوسیتهایt ، منوسیتها و ماستسلها همانند سیستم عصبی تولید شده و با اتصال به دو گیرنده مجزا باعث پیامرسانی میشود. پیامرسانی از طریق گیرندههای مجزای تیروزینکیناز a و p75ntrبه ترتیب به تمایز نورونی و مرگ سلولی منجر میشود. با توجه به اهمیت در نظر گرفتن این پروتئین به عنوان یک دارو، فاکتور رشد عصب بهعنوان دارو جهت درمان بیماریهای ناشی از تخریب نورونهای عصبی نظیر آلزایمر، پارکینسون و مالتیپل اسکلروز مطرح شده است. برای تهیه میزان کافی از این فاکتور به منظور مصارف تحقیقاتی و بالینی از روشهای مهندسی ژنتیک بهره گرفته میشود تا فاکتور نوترکیب تولید شود. تا به امروز سیستم هایی برای تولید فاکتور رشد عصب انسانی نوترکیب مؤثر با هزینه کم و با قابلیت تولید صنعتی گزارش نشده است. گیاهان بهعنوان یک میزبان بیخطر از مزایای عمده نظیر عدم وجود پاتوژنهای حیوانی، ارزان بودن، توانایی تولید پروتئینی مشابه با پروتئین طبیعی و تولید صنعتی در مقیاس بالا، برخوردار هستند. بنابراین، گزینه مناسبی برای تولید پروتئین نوترکیب فاکتور رشد عصب هستند.