تاثیر خشک شدن زاینده رود بر تغییرات تراز آب زیر زمینی دشت نجف آباد در دو دهه اخیر
چکیده
بررسی تغییرات منابع آب زیرزمینی دشت نجف آباد، به ویژه بعد از خشک شدن رودخانة زاینده رود، در برنامه ریزی منابع آب اهمیت بالایی دارد. در این مطالعه روند تراز آب زیرزمینی سی و سه چاه پیزومتری در مقیاس ماهیانه در منطقة دشت نجف آباد در دورة آماری 1374 تا 1391 با آزمون ناپارامتری من ـ کندال بررسی شد. برای هر سری زمانی، شیب خط روند با روش تخمینگر سن محاسبه شد. همگنی روند تغییرات تراز آب زیرزمینی با روش وان بل و هوقس آزمایش شد. نتایج نشان داد در همة ایستگاه ها، به جز ایستگاه هایی که در محدودة شبکههای آبیاری و زهکشی قرار ندارند، تراز آب زیرزمینی دارای روند منفی معنادار است. در بیش از 52 درصد ایستگاه ها روند منفی (1/0p ) معنادار بود. بررسی شیب خط روند نشان داد به طور متوسط تراز آب زیرزمینی دشت نجف آباد حدود 32 سانتی متر در سال افت دارد. بیشترین افت تراز آب زیرزمینی متعلق به ایستگاه کهریز سنگ جدید بود که شیب منفی 92/5 متر را در سال داشت. نتایج آزمون همگنی نشان داد روند تراز آب زیرزمینی در ماههای مختلف همگن ولی در ایستگاه های مختلف غیر همگن است. نقشههای روند نشان میدهد بیشترین تغییرات تراز آب زیرزمینی در محدودة شبکههای آبیاری و زهکشی رخ داده است؛ به طوری که طبق نقشه های تراز در برخی ایستگاههای واقع در شبکههای آبیاری و زهکشی در این دورة هفده ساله افت تراز آب زیرزمینی بین 50 تا 100 متر است. برای انجام دادن آزمون پتیت سریهای آماری، که مقدار آمارة z آنها در سطح 1 درصد معنادار بود، انتخاب شد. نتایج آزمون پتیت نشان داد بیشترین تغییر در تراز آب زیرزمینی بین سالهای 1378 تا 1381 رخ داده است که در این سالها رودخانة زاینده رود خشک شده بود و ایستگاههای واقع در شبکههای آبیاری و زهکشی بیشترین پرش را در این سالها داشتند. همچنین نمودار آزمون پتیت نشان میدهد در برخی چاههای واقع در این منطقه افتی برابر 50 تا 100 متر در این سالها رخ داده است که فاجعه ای در این منطقه به شمار می رود.