مصرف مواد در کودکان خیابانی شهر تهران: ارزیابی سریع وضعیت

معصومه دژمان، masoumeh dejman md, ph.d. assistant professor, social determinants of health research center, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranاستادیار، دانشکده بهداشت بلومبرگ، جانز هاپکینز، بالتیمور، امریکا، مرکز تحقیقات تعیین کننده های اجتماعی سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران مروئه وامقی، maroe vameghi ph.d. psychiatrist, social welfare management research center and social determinants of health research center, university of social health and rehabilitation sciences, tehran, iranروانپزشک، مرکز تحقیقات مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی (university of social welfare and rehabilitation sciences) فاطمه دژمان، fatemeh dejman bsc. clinical psychology student, tehran university, tehran, iranدانشجوی دوره کارشناسی ، گروه روانشناسی بالینی ، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه تهرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی (university of social welfare and rehabilitation sciences) پیام روشنفکر، payam roshanfekr ph.d. student, social determinants of health research center, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranدانشجوی دوره دکتری، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه تهران (tehran university) حسن رفیعی، hasan rafiey ph.d. psychiatrist, social determinants of health research center, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranروانپزشک، مرکز تحقیقات مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهرانسازمان اصلی تایید شده: مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت آمنه ستاره فروزان، ameneh setareh forouzan ph.d. psychiatrist, social determinants of health research center, university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranروانپزشک، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی (university of social welfare and rehabilitation sciences) مجید رضازاده

چکیده

زمینه و هدف: کودکانی که در خیابان کار و زندگی می کنند از جمله گروه های در معرض خطر ابتلا به ایدز در سراسر جهان هستند. جمعیت قابل توجه کودکان خیابانی و ضعف برنامه های موجود برای این گروه از تهدیدهای وضعیت ایدز در ایران به شمار می رود . در این مقاله وضعیت مصرف مواد در کودکان خیابانی بررسی شده است. روش کار: این مقاله بخشی از پژوهشی گسترده تر از نوع ارزیابی سریع و پاسخ ( rar ) در خصوص کودکان خیابانی می باشد که طی سال 92- 1391در شهر تهران انجام گرفت. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه و به شیوه پرسشگری از 289 کودک خیابانی که به روش نمونه گیری مبتنی بر زمان و مکان انتخاب شدند جمع آوری شده است. نتایج: نتایج این مطالعه نشان داد که از مجموع کودکان خیابانی 6/25% سابقه مصرف سیگار و/یا مواد مخدر و/یا الکل داشته اند. بیشتر این مصرف کنندگان پسر و در رده سنی 18-15 سال بوده اند. شیوع مصرف سیگار و/ یا قلیان در شش ماه قبل از مطالعه در کل کودکان 1/12%، الکل و یا مشروب11%، مصرف مواد مخدر 9/6% بوده است. طبق یافته های این مطالعه مصرف الکل و مواد مخدر رابطه معناداری با سن، نوع کار و سابقه ترک خانه دارد. بیشترین فراوانی دلیل مصرف مواد در کودکان مربوط به کنجکاوی (6/56%) و در مراتب بعدی لذت (6/39%)، تفریح (8/35%) بوده است. نتیجه گیری: با توجه به بالا بودن معنی داری رابطه مصرف مواد مخدر با مصرف سیگار، الکل، جنسیت، سن، و ترک خانه توصیه می­شود برنامه­های پیشگیری از مصرف مواد، از سنین پایین تر برای همه کودکان با تاکید بیشتری در مورد پسران آغاز گردد. همچنین مداخلات خانواده ها از نوع نارانان (برای مصرف مواد) و الانان (برای مصرف الکل) و تلاش برای بهبود شرایط زندگی کودکان به منظور پیشگیری از ترک خانه راهبرد اصلی برای کاهش مصرف مواد خواهد بود.