مدل پیش بینی رفتار خوردن بر اساس طرحواره های ناسازگار اولیه، اختلالات شخصیت و سبک های مقابله

حسن میرزاحسینی، استادیار، گروه روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران سوگند ارجمند، دانشجوی دکتری، گروه روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران هدی لاجوردی، دانشجوی دکتری، گروه روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

چکیده

زمینه و هدف : پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش طرحواره های ناسازگار اولیه، اختلالات شخصیت و سبک های مقابله در پیش بینی رفتار پرخوری انجام گرفت. مواد و روش ها: بدین منظور 150 نفر از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم که دارای شاخص توده بدنی بالاتر از 25 بودند، به روش نمونه گیری در دسترس و بر اساس معیارهای ورود و خروج به عنوان نمونه انتخاب شدند. پس از توضیح و تبیین اهداف پژوهش از آن ها خواسته شد تا ابزارهای پژوهش شامل مقیاس millon (mcmi-iii یا millon clinical multiaxial inventory)، مقیاس پرخوری (bes یا binge eating scale)، پرسش نامه اجتناب young-rygh (yrai یا young-rygh avoidance inventory)، پرسش نامه جبران young (yci یا young compensation inventory) و پرسش نامه طرحواره های ناسازگار اولیه young (ysq-s3 یا young schema questionnaire) را تکمیل کنند. داده ها با استفاده از نرم افزار spss و روش های آماری همبستگی pearson و رگرسیون هم زمان مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. یافته ها: طرحواره های رهاشدگی/ بی ثباتی، محرومیت هیجانی، وابستگی/ بی کفایتی، بازداری هیجانی، نقص/ شرم، خویشتن داری ناکافی در مجموع 2/37 درصد از واریانس پرخوری را پیش بینی کرد. همچنین، سبک های مقابله جبران افراطی و اجتنابی 3/12 درصد و اختلال های شخصیت مرزی، دوری گزین و شخصیت منفعل- پرخاشگر به طور ترکیبی قادر به پیش بینی 5/18 درصد از واریانس پرخوری بود. نتیجه گیری: طرحواره های ناسازگار اولیه در حوزه های خودگردانی، بازداری و محدودیت های مختل، به خصوص بریدگی و طرد و نیز سبک های مقابله، اختلالات شخصیت مرزی و منفعل- پرخاشگر می تواند در آسیب شناسی و درمان اختلال پرخوری دارای اهمیت باشد. به کارگیری مداخلات روان شناختی در جهت کاهش رفتارهای ناشی از طرحواره های فوق و نیز تغییر در سبک مقابله افراد مبتلا به چاقی می تواند کمکی در جهت تسریع در فرایند درمان باشد.