بررسی صبغه عرفانی مناجات های شهدای دفاع مقدّس
چکیده
حوادث و رویدادهای بزرگ، انقلابها و جنگها، با تأثیری عمیق و گسترده در تاریخ جوامع انسانی، فرهنگ و ادبیّات و هنر تازهای را به همراه میآورد. هشت سال جنگعراق علیه ایران نیزکه ناخواسته به فاصله کوتاهی پس از انقلاب به کشور ما تحمیل شد، منجر به شکلگیری نوع خاصی از ادبیّات به نام ادبیّات دفاع مقدّس شده که تفاوت عمدهاش با ادبیّات جنگ در دنیا، معنویت نهفته در آن است. در آن برهه از زمان که به دوران دفاع مقدّس مشهور شد، رزمندگان با نوشتن یادداشتهای روزانه، وصیتنامه، دستنوشته، نامه، مناجات و دلنوشته آثاری را خلق کردند که از بسیاری جهات قابل بررسی است. پژوهش حاضر از نوع مستند به شیوه تحلیل محتوا به بررسی و تحلیل مناجاتهای شهدا با محوریّت وصیّتنامه شهدای استان فارس پرداخته و در پی آنست که مشخّص کند عواطف حاکم بر مناجاتهای شهدا کدام است و کدام یک از مفاهیم عرفانی در این مناجاتها مطرح شدهاست. مناجاتهای مورد بررسی در دو دسته مناجاتهای بدون درخواست (راز و نیازهای عاشقانه) و مناجاتهای دارای درخواست دستهبندی شدهاند. رسیدن به مقام والای شهادت، مهمترین و بیشترین درخواست شهدا بوده و پس از آن پناه بردن از شرّ دنیا و نفس امّاره به خداوند، طلب آمرزش گناهان کبیره و صغیره، هدایت و طلب پیروزی در جایگاههای بعدی قرار گرفتهاست.