بررسی فیتوشیمیایی اسانس گیاه دارویی salvia eremophila boiss. در مراحل مختلف فنولوژی در استان یزد
چکیده
گیاه مریم گلی بیابانی با نام علمی boiss. salvia eremophila متعلق به تیره نعنا و یکی از گونه های معطر و انحصاری ایران است. این تحقیق با هدف مقایسه کمیت و کیفیت اسانس سرشاخه‌های این گیاه در مراحل مختلف فنولوژی در دو فصل بهار و تابستان در سال 1393 در منطقه حفاظت شده مرور از استان یزد انجام شد. مراحل فنولوژی مورد مطالعه شامل مرحله قبل از گلدهی، اوایل گلدهی، اواخر گلدهی و میوهدهی کامل بودند. استخراج اسانس سرشاخه‌های گیاه با استفاده از روش تقطیر با آب( طرح کلونجر) و آنالیز اسانس با استفاده از دستگاه گازکروماتوگراف و گاز کروماتوگراف متصل شده به طیف سنج جرمی (gc/ms) انجام شد. نتایج نشان داد که در فصول بهار و تابستان بیشترین بازده اسانس در مرحله میوهدهی کامل و به ترتیب 99/1 درصد و 59/1 درصد و کمترین بازده اسانس در مرحله اواخر گلدهی به میزان 34/1 درصد و 13/1 درصد میباشد. عمدهترین ترکیبات اسانس در هر دو فصل به ترتیب آلفا-پینن، بورنئول، بورنیل استات و کامفن بودند. آلفا-پینن (97/35 درصد) و کامفن (11/12 درصد) در اسانس بهاره بیشتر از تابستان و بورنئول (37/24 درصد) و بورنیل استات (26/19 درصد) در اسانس تابستانه بیشتر از بهاره است. مرحله میوهدهی کامل در آبانماه به عنوان بهترین مرحله برداشت جهت حصول حداکثر بازده اسانس پیشنهاد میگردد و همچنین گیاه مریم گلی بیابانی به عنوان یکی از منابع جهت استخراج ترکیب آلفا-پینن گزارش می گردد.