مطالعه صفات تشریحی برگ و دمبرگ سرده alchemilla از تیره گل سرخیان در ایران و کاربرد آنها در تاکسونومی عددی

مرضیه بیگم فقیر، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گیلان، رشت، ایران عاطفه مهرمنش، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گیلان، رشت، ایران فریده عطار، هرباریوم مرکزی، بخش گیاه شناسی، دانشکده زیست شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

مطالعه حاضر به بررسی صفات تشریحی برگ و دمبرگ 24 گونه alchemilla از ایران اختصاص دارد. پس از جمع آوری و شناسایی نمونه های گیاهی، با روش دستی از برگ های قاعده ای و دمبرگ آنها برش عرضی تهیه و بهترین برش ها برای رنگ آمیزی و مطالعه با میکروسکوپ نوری انتخاب شد. در پژوهش حاضر، 43 صفت تشریحی با دقت بررسی و اندازه گیری شد. برای تعیین روابط بین گونه ها، 39 صفت کمّی تشریحی برگ و دمبرگ با روش تحلیل مؤلفه اصلی (pca) تحلیل شد. نتایج بررسی حاضر نشان داد که کُرک غده ای برگ و دمبرگ، تعداد، الگوی آرایش سلول های اپیدرمی اطراف روزنه، صاف یا موج دار بودن جدار آنها، همچنین حضور یا عدم حضور فیبر خارج از چوب درون دسته آوند رگبرگ اصلی و دمبرگ از مهم ترین صفات برای تفکیک گونه های این سرده هستند. تحلیل داده ها با روش pca به تفکیک کامل گونه های: a. caucasica، a. erythropoda، a. hessii، a. hyrcana، a. melancholica، a. microscopica، a. persica، a. pseudocartalinica و a. rechingeri، تشکیل سه گروه اصلی و دو زیر گروه منجر شد. یافته های بررسی حاضر نشان داد که صفات تشریحی برگ و دمبرگ در این سرده دارای ارزش تاکسونومیک محدود است و آنالیز عددی این صفات، قادر نیست حد و مرز و روابط بین گونه ها را به روشنی آشکار سازد.