بررسی تاکسونومیک گونهonobrychis transcaspica v. nikitin (fabaceae) در شمال شرق ایران با تاکید بر تأثیر ارتفاع بر ویژگی های ریخت شناسی با استفاده از مارکر فلوریستیک

مرتضی عطری، زینب طلوعی، مسعود رنجبر

چکیده

جنس onobrychis mill. با حدود 60 گونه، دومین جنس بزرگ تیره fabaceae در ایران است. گیاهان این جنس به دلیل ارزش غذایی بالا، اغلب به عنوان علوفه استفاده می شوند. بخش onobrychis، با تقریباً 15 گونه در ایران یکی از بخش های مهم این جنس است. گونه onobrychis transcaspica v. nikitin، یکی از گونه های این بخش است که در شمال شرق ایران پراکنش دارد. برای تعیین وجود تنوع درون گونه ای گیاه o. transcaspica از جنبه تاکسونومیک و تشخیص عامل اکولوژیک مؤثر بر آن، از روش تعیین زیستگاه ویژه، برای جمع آوری داده ها استفاده شد. بر این اساس، از بین زیستگاه های مورد بررسی در شمال شرق ایران، چهار زیستگاه ویژه تعیین شد. نتایج حاصل از آنالیز داده های فلوریستیک (ترکیب رستنی های هر زیستگاه ویژه به عنوان مارکر فلوریستیک) با نرم افزار mvsp، به روش pco، به تشخیص سه گروه متمایز منجر شد که نشان دهنده وجود تنوع درون گونه ای در این گونه گیاهی است. آنالیز داده های حاصل از بررسی مورفومتری افراد گونه مورد بررسی از هر زیستگاه ویژه، با استفاده از 65 ویژگی رویشی و زایشی، به روش های pco و upgma نیز وجود سه گروه متمایز را تأیید نمود. آنالیز داده های اکولوژی به روش cca نیز مشخص نمود که سه گروه ریختی مذکور، به عنوان سه فنواکودیم حاصل از تأثیر ارتفاع، قابل شناسایی و معرفی است.