اثر تنش کم آبی بر خصوصیات مورفولوژیک ریشه در ارقام کنجد
چکیده
به منظور بررسی تأثیر تنش آبی بر خصوصیات مورفولوژیکی ریشه کنجد، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 88-1387 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی پارس آباد در استان اردبیل اجرا گردید. در این آزمایش آبیاری به عنوان عامل اصلی در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و ده رقم کنجد به عنوان عامل فرعی مورد بررسی قرار گرفت. برای محاسبه نیاز آبی کنجد از نرم افزار cropwat (روش پنمن-مانتیث) مطابق روش فائو-56 استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که بین ارقام و رژیم های آبیاری از نظرخصوصیات ریشه اختلاف معنیدار وجود دارد. اثر متقابل آبیاری در رقم نیز در اکثر صفات معنیدار شد. همچنین، مقایسه میانگینها نشان داد که با اعمال تنش خشکی، قطر، حجم، سطح، وزن تر و خشک ریشه در رقمهای مورد مطالعه کاهش یافت. در این تحقیق اختلاف ارقام از نظر سیستم ریشه، قابل ملاحظه بود که باید در بهنژادی کنجد برای مقاومت به خشکی، صفات ریشه مورد استفاده قرار گیرد. گروهبندی ارقام نشان داد که ارقام کرج 1 و اولتان با داشتن سیستم ریشه مطلوب متحمل به تنش کمآبی بودند. ارقام هندی 14 و یلو وایت سیستم ریشهای ضعیفتری داشتند. از نسلهای حاصل از تلاقی ارقام متحمل و حساس میتوان به منظور تولید جمعیتهای در حال تفرق برای مطالعات ژنتیکی و مولکولی استفاده نمود.