ارزیابی ژئوشیمی آلی سازند نایبند (تریاس پسین) در ناحیه پروده طبس، خاور ایران مرکزی
چکیده
سازند نایبند با سن تریاس پسین (نورین-رتین) به طور گسترده در زیر پهنه طبس در خاور ایران مرکزی رخنمون دارد. این سازند با 1410 متر ستبرا در ناحیه پروده، عمدتاَ از ماسهسنگ، آهک ماسهای، مارن، شیل زغالدار (افقهای زغالدار) و شیل تیره تشکیل شده است. هدف از این مطالعه، بررسی ژئوشیمی آلی، پتانسیل هیدروکربنزایی، نوع کروژن، بلوغ حرارتی و شناخت شرایط رسوبگذاری سازند نایبند میباشد. 86 نمونه از شیلهای زغالی و شیلهای تیره برداشت شد و مورد آنالیز راک-اول vi قرار گرفت. نتایج آنالیز ژئوشیمیایی نشان میدهد که مقدار کربن آلی کل در شیلهای زغالی بیش از 4 درصد وزنی و در شیلهای تیره کمتر از 4 درصد وزنی است. با توجه به شاخصهایی نظیر s1، s2 و s1+s2، سازند نایبند توان ضعیفی برای تولید هیدروکربن دارد. با توجه به مقادیر شـاخص هیدروژن، نمونهها عمدتا گاززا (شیلهای تیره) تا دارای پتانسیل ضعیف تولید (شیلهای زغالی) هستند. بررسی نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که بیشتر کروژنهای این سازند در شیلهای زغالدار از نوع iv و در شیلهای تیره از نوع iii و iv هستند. مقادیر انعکاس ویترینیت شیلهای زغالدار (84/0-12/1درصد) نشان میدهد که شیلهای زغالدار در مرحله بالغ (به دلیل غنی بودن از مواد آلی اکسید شده دارای توان اندک هیدروکربنزایی) قرار گرفتهاند. چگونگی توزیع نقاط در نمودار تعیین رخساره آلی بیانگر وجود رخسارههای آلی غالب d و cd (شرایط رسوبی شدیداَ اکسیدان تا اکسیدان) برای این واحد سنگی است. بر اساس مقادیر شاخص هیدروژن و کربن آلی کل، اکثر نهشتههای مورد مطالعه در شرایط افت نسبی سطح آب دریا نهشته شدهاند.