جداسازی کنسرسیوم‏های میکروبی نمک دوست تجزیه کنندۀ گازوئیل به منظور استفاده در پاکسازی زیستی پسماند‏های حفاری

مریم رضایی صومعه، کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی میکروبی، دانشگاه تهران، ایران محمدعلی آموزگار، دانشیار میکروبیولوژی، دانشگاه تهران، ایران محمود شوندی، استادیار بیوتکنولوژی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران سید محمد مهدی دستغیب، استادیار بیوتکنولوژی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: در عملیات حفاری، حجم بالایی از کنده‏های حفاری با آلودگی هیدروکربنی و شوری بالا به محیط رها می‏شوند که آثار زیان باری خواهند داشت. پاکسازی زیستییک تکنولوژی کارآمد و دوستدار محیط زیست است که در پاکسازی پسماندهای حفاری، کاربرد دارد. به دلیل شوری بالا و نبود فلور میکروبی فعال در کنده‏های خارج شده از عمق زمین، به کارگیری کنسرسیوم‏های میکروبی نمک‏دوست تجزیه کنندۀ هیدروکربن می‏تواند کارایی پاکسازی زیستی را افزایش دهد‏. ‏‏ مواد و روش‏‏ها: برای دست یابی به میکروارگانیسم‏های مناسب برای فرآیند پاکسازی زیستی، از مناطق مختلف ایران چندین نمونه آب و خاک شور آلوده و غیرآلوده به نفت تهیه شد و کنسرسیوم‏های میکروبی تجزیه کنندۀ گازوئیل، با روش غنی‏سازی چندمرحله‏ای، از آن‏ها جداسازی شدند. سپس توانمندی کنسرسیوم‏های میکروبی از نظر رشد در حضور گازوئیل به عنوان تنها منبع کربن به روش، پروتئین سنجی و شمارش کلنی ها روی پلیت سنجیده و منحنی رشد آن‏ها بررسی شد. سویه‏های غالب کنسرسیوم‏های میکروبی منتخب نیز به روش مولکولی شناسایی شدند. ‏‏ نتایج: در میان کنسرسیوم‏های میکروبی تجزیه کنندۀ گازوئیل، حداکثر تعداد باکتری‏ها، مربوط به کنسرسیوم میکروبی جداشده از خاک آلودۀ قم، با تعداد cfu/ml1015×9/1 بر روی محیط‏ کشت مغذی و محیط پایه معدنی حاوی گازوئیل به عنوان تنها منبع کربن بود. بررسی منحنی‏های رشد نشان داد که کشت نمونه‏های آلوده به نفت سریع‏تر از نمونه‏های غیرآلوده به فاز لگاریتمی رسیده و مقدار کدورت نهایی آن‏ها نیز بیشتر است. تعیین توالی ژن 16s rrna سویه‏های غالب کنسرسیوم‏های میکروبی جداشده از خاک‏های آلوده به نفت، نشان داد که این سویه‏ها متعلق به جنس‏های dietzia، microbacterium و salinicola بودند. ‏ بحث و نتیجه‏گیری: محیط‏های با سابقۀ آلودگی نفتی، به علت سازگاری فلور میکروبی به حضور آلاینده‏ها، در مقایسه با نمونه‏های غیرآلوده ظرفیت بالقوۀ بیشتری برای جداسازی کنسرسیوم‏های میکروبی تجزیه کننده دارند. ‏‏