منشأیابی رسوبات بادی نیاتک با استفاده از ردیابی عناصر ژئوشیمیایی
چکیده
شناخت منشأ تپههای ماسهای درطرحهای کنترل فرسایش بادی از اهمیت ویژهای برخوردار است. به دلیل وجود مشکلات زیاد در کاربرد روشهای سنتی در شناسایی و تعیین سهم منابع رسوب در تولید رسوب، روشهای انگشت نگاری یا ردیابی یا به عبارتی منشأیابی به عنوان روشی جایگزین و مناسب مورد توجه محققین مختلف قرار گرفته است. در این روش با بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی رسوبات، سنگها و خاکهای منشأهای مختلف سعی بر این است که منشأ برداشت رسوبات مشخص شود. در این تحقیق سعی شده است با بهرهگیری از ردیابی عناصر ژئوشیمیایی به تعیین مناطق برداشت و سهم منابع رسوب در تولید رسوبات بادی در مهمترین کانون بحران دشت سیستان (نیاتک) پرداخته شود. در ابتدا مطالعات دانه بندی و ترکیب کانی شناسی بر روی رسوبات بادی منطقه سیستان و بلوچستان انجام گرفت و در مرحله بعد با استفاده از روش تحلیل تشخیص و تعیین ترکیبهای مناسب از عناصر ژئوشیمیایی mg ,fe ,na ,cr, k, ca ، کربن آلی،p وn که قادر به جداسازی واحدهای سنگ شناسی، کاربریهای اراضی و واحدهای رخساره درکانون بحرانی نیاتک میباشد و نیز با استفاده از مدلهای چند متغیره ترکیبی، سهم و اهمیت نسبی منابع رسوب تعیین شد. نتایج حاصله، فاصله حمل ذرات 50-20 کیلومتر و مهمترین مرکز برداشت رسوبات بستر دریاچه هامون و پس از آن اراضی فاقد پوشش رانشان داده، که بیشترین اهمیت نسبی برداشت ذرات (92%) مربوط به بستر رودخانههای محلی و دریاچه هامون و سهم کل برای اراضی فاقد پوشش 69% است. بیشترین سهم رسوب واحد سنگ شناسی nqts (رسوبات آبرفتی ریزدانه دریاچه هامون مربوط به اواخر میوسن – پلیوسن) 87 % و کمترین سهم در تولید رسوب واحد qk می باشد.