تحلیل ریختاری قصّه حضرت هود (ع) در ترجمه تفسیر طبری
چکیده
نشان دادن توانشهای ارتباطی متون قرآنی با برخی از حوزههای نوین اندیشگانی در جهان امروز، از مهمترین رسالتهای دانشمندان مسلمان است. این مقاله با همین هدف نگاشته شده است و نگارنده، قصّه حضرت هود (ع) را در ترجمه تفسیر طبری از دیدگاه نظریّه ریختشناسی ولادیمیر پراپ بررسی کرده است. شمارگان شخصیتها و خویشکاریهای آنها، همچنین طرح برآمده از توالی خویشکاریها در قصّه حضرت هود (ع) با نظریّه پراپ و تبصرههای نظریّه او همخوانی بسیار نزدیکی دارد. در زمینه حرکتهای داستانی، حرکت تازهای در این قصّه دیده میشود که در الگوهای ششگانه پراپ شناسانده نشده است و با آنها تفاوتهای بنیادین دارد. نظریّه پراپ برآمده از مطالعه قصّههای پریان روسی است و بهرهگیری از این نظریّه در مطالعه قصّههای دینی، چنین کاستیهایی را هم به همراه دارد امّا از آنجا که در این نظریّه به ساختارها توجّه شده، نه اَشکال جزئی و موردی، در مطالعه قصْههای دینی، بسیار سودمند است. نگارنده در پایان پیشنهاد میکند که پژوهشگران ایرانی، دیگر قصّههای قرآنی را نیز ریختشناسی کنند تا با تطبیق آنها ریخت نهایی قصّههای قرآنی به دست آید.