بررسی تحمل ژنوتیپ های گندم نان (triticum aestivum l.) به تنش خشکی انتهای فصل بر اساس برخی صفات زراعی
چکیده
تنش خشکی انتهای فصل باعث کاهش عملکرد گندم در بسیاری از مناطق ایران میشود. با انتخاب ارقام متحمل میتوان خسارت این تنش را کاهش داد. ژنوتیپهای ws-82-9، سیروان، ws-86-14، پیشتاز، پارسی، بک کراس روشن، ارگ، روشن، پیشگام، الوند و مهدوی طی دو سال زراعی 1392-1390 در منطقه اصفهان در دو شرایط آبیاری معمول و تنش خشکی آخر فصل از نظر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و وزن هزار دانه مطالعه شد. تنش خشکی باعث کاهش صفات گردید و شدت تنش (si) برای صفات فوق به ترتیب 501/0، 259/0، 325/0 و 424/0 بود. ژنوتیپها از نظر همه صفات تفاوت داشتند. تعداد 11 شاخص تحمل و حساسیت به تنش و میانگین رتبه هر ژنوتیپ برای شاخصها محاسبه شد. از نظر عملکرد دانه، ارقام پیشگام، سیروان، الوند و لاین ws-86-14 به ترتیب چهار ژنوتیپ متحمل و رقم روشن حساسترین ژنوتیپ بود. شاخصهای mp، gmp، sti، hm و msti(k1) با عملکرد دانه در هر دو شرایط تنش و عدم تنش همبستگی مثبت و معنیدار داشت. همبستگی مثبت و معنیدار عملکرد دانه با شاخص برداشت، اهمیت توجه به این صفت را نشان داد. از نظر شاخص برداشت، لاین ws-86-14 و رقم روشن به ترتیب متحمل ترین و حساسترین ژنوتیپ بود. رقم های پیشگام و سیروان برای کاشت در مناطق مشابه که احتمال وقوع تنش خشکی در انتهای دوره رشد گندم وجود دارد توصیه میگردد.