«طلسم» و بازتاب آن در آثار ادبی روسی متأثر از شرق
چکیده
چکیده طلسم، موتیف دائمی فرهنگ جهانی است و با نشانههایی از قبیل انگشتر، دستبند، گردنبند و یا اشکالی دیگر شناخته میشود که حاوی ورد و دعا و یا نشانی است. موضوع طلسم بخشی از ادبیات را هم پوشش میدهد و نویسندگان و شاعران جهان از جمله روسی نیز به آن در آثار خود پرداختهاند. الکساندر کوپرین، الکساندر پوشکین، میخائیل لرمانتف و آنّا آخماتِوا که هر یک به شیوهای با دین و فرهنگ شرقی ارتباط داشتهاند، طلسم در آثارشان دارای ویژگیهای شرقی است و به طریقی با فرهنگ شرقی ارتباط دارد. در مقاله پس از مقدمهای کوتاه دربارۀ ریشۀ واژه طلسم و اشاره به برخی آثار نویسندگان و شاعران روسی با موضوع طلسم، به سه شعر الکساندر پوشکین با نامهای «در غار مخفی، در روز تعقیب و آزار»، «حافظم باش، طلسم من» و «طلسم» پرداخته میشود که شاعر در آنها به این موضوع اشاره کرده است. طلسم در هر یک از این اشعار دارای قدرت خارقالعاده است. متن اشعار الکساندر پوشکین با موتیف طلسم فاقد اشیائی مانندحلقه، انگشتر، دستبند، گردنبند هستند و محتوای اشعار برگرفته از دین و فرهنگ مشرقزمین است و با توجه به شرایط زندگی و تهدیدهایی که از طرف حکومت تزاری متوجه شاعر بوده، طلسمهای او پناهگاهی برای وی محسوب میشدند.