ارزیابی تطبیقی کشورهای اسلامی پیشرو در تولید علم: مطالعه ایران، ترکیه، مصر و پاکستان در پایگاه اطلاعات علمی esi
چکیده
هدف: این مطالعه در پی ارزیابی تطبیقی تولیدهای علمی نمایه شده ایران، ترکیه، مصر و پاکستان در میان سالهای 2002 تا 2012 با استفاده از شاخصها و آمارهای پایگاه اطلاعات علمی esi می باشد. روش شناسی: نوع پژوهش حاضر، کاربردی بوده که با استفاده از روششناسی علم سنجی انجام گرفته است. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی، درصد و میانگین) و آمار استنباطی (آزمون همبستگی پیرسون و آزمون تعقیبی توکی) از طریق بهکارگیری نرم افزار آماری spss، نسخه 20 انجام شد. جامعه پژوهش، کشورهای اسلامی «ایران، ترکیه، مصر و پاکستان» هستند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهند که از نظر سهم تولیدهای علمی و میزان استنادها، به ترتیب، کشورهای ترکیه، ایران، مصر و پاکستان قراردارند؛ ولی در رتبهبندی براساس متوسط میزان استناد به یک مقاله، کشور ایران پس از ترکیه، مصر و پاکستان قرارگرفته است؛ در متوسط میزان استناد به یک مقاله نیز، ترکیه در یازده رشته از رشتههای 22گانه پایگاه در بالاترین جایگاه و در دو رشته در پایینترین جایگاه و کشور ایران در یک رشته در بالاترین جایگاه و در ده رشته در پایینترین جایگاه، به ترتیب «بهترین و ضعیف ترین» عملکرد را داشتهاند. حوزههای موضوعی برخوردار از مقالات داغ هریک از کشورها نیز، ایران (9)، ترکیه (7)، پاکستان (5) و مصر (4) شناساییشده اند؛ همچنین [در] حوزههای موضوعی پراستناد برای هریک از کشورها نیز، ترکیه (22)، ایران (20)، پاکستان (19) و مصر (16)، شناسایی شده اند و رابطه ای مثبت و معنی دار میان سهم مقالات علمی و میزان استنادهای این چهار کشور مشاهده میشود؛ نتایج آزمون تعقیبی توکی نیز نشان داد که میانگین سهم مقالات و استنادهای کشور ترکیه از کشورهای پاکستان و مصر، بیشتر است و در سایر موارد، تفاوتی معنیدار مشاهده نشده است. نتیجه گیری: بررسی ها نشان میدهند که در مقایسه با کشورهای اسلامی پیشرو در تولید علم، رشد مقالات علمی ایران از لحاظ علمی، چشمگیر است؛ درصورتی که میزان رشد استنادها در وضعیتی مطلوب قرارندارد.