ایمان و اسلام از منظر طبرسی
چکیده
بررسی معنی شناسی و اصطلاح شناسی مرحوم طبرسی از اصطلاح دین، ایمان و اسلام است. عده ای میان معنای لغوی ایمان و معنای اصطلاحی آن ارتباط می بینند و ایمان را تصدیق قلبی، تصدیق لسانی و قلبی و... معرفی می کنند. گروهی دیگر ایمان اصطلاحی را معرفت و لغت ایمان را تصدیق می خوانند. مرحوم طبرسی از سویی همانندی معنای لغوی و اصطلاحی ایمان را باور دارد و از سویی دیگر ایمان را معرفت می خواند و نقل ایمان از معنای لغوی به معرفت را ادعا می کند و تصدیق را لازمه معرفت می شناسد. از منظر مجمع البیان ایمان تنها تصدیق قلبی است و عمل به جوارح از حقیقت ایمان بیرون است، چنان که ایمان اقرار زبانی نیز خوانده نمی شود. اسلام اصطلاحی و لغوی با یکدیگر در ارتباطند و تسلیم، عمل و اقرار از اجزاء اساسی اسلام هستند و در نظرگاه طبرسی ایمان همان اسلام است و آیاتی بر ترادف ایمان و اسلام دلالت دارد هر چند نشانه هایی که در تعریف ایمان و اسلام می آورد ترادف آن دو را نتیجه نمی دهد مگر آنکه مراد مرحوم طبرسی و دیگران، ترادف مصداقی در عرف متشرعه باشد نه ترادف اصطلاحی. دین در مجمع البیان معانی گوناگونی یافته است و به باور طبرسی دین اسلام تنها دین الهی است. بنابراین در نظرگاه وی، ایمان، اسلام و دین مترادفند؛ اما ترادف مصداقی نه مفهومی.