مفهوم شناسی احباط از منظر قرآن
چکیده
مقایسه نظرات متکلمان فرقه های اسلامی در باب احباط با دیدگاه قرآن است. احباط در لغت به معنای باطل کردن، تباه ساختن و در اصطلاح، باطل شدن اعمال نیک با گناهان بزرگ و محو شدن پاداش اعمال پیشین با نتایج شوم گناهان پسین است. برخی از متکلمان معتزلی بر خلاف امامیه و گروهی از متکلمان اهل سنت، احباط را به صورت قاعده ای کلی می پذیرند. نویسنده پس از گزارشی از پیشینه تاریخی احباط به دیدگاه متکلمان شیعه و اهل سنّت اشاره کرده و دلایل موافقان احباط را گزارش کرده است. سپس زمینه های احباط عمل، پیامدهای احباط در دیدگاه معتزله، حقیقت ایمان و کفر و ملاک و معیار سنجش اعمال را به تفصیل مورد بحث قرار داده و در پایان از آیات قرآن نتیجه گرفته است که اگر انسان حسنه ای انجام دهد و یا سیئه ای مرتکب شود، نتیجه آن را خواهد دید. و اگر کبیره انجام دهد از ایمان خارج نمی شود. در منطق قرآن احباط مربوط به کسانی است که در برابر احکام الهی ایستاده اند و جحود و سرپیچی دارند، امّا احباط برای مؤمنان هرگز مطرح نیست. بنابراین احباط به آن معنی که معتزله اعتقاد دارند باطل است.