ارزیابی خصوصیات ریختشناختی در جمعیتهای مختلف آویشن کرمانی (thymus caramanicus jalas) گونة بومی ایران
چکیده
آویشن کرمانی (thymus caramanicus jalas) متعلق به خانوادة نعناعیان (lamiaceae) است و یکی از چهار گونة بومی در ایران است که در قسمت‌های مرکزی کشور پراکنش دارد. برای ارزیابی تنوع صفات ریختشناختی برخی از جمعیتهای این گونه، در آزمایشی 70 ژنوتیپ مربوط به هفت جمعیت، با هدف استفاده در برنامههای به نژادی آتی و مصارف دارویی برای 30 صفت کمّی و کیفی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تنوع درخور توجهی از نظر صفات مهم اصلاحی گیاهان دارویی بین جمعیتها وجود دارد. آنالیز همبستگی، وجود همبستگیهای مثبت و منفی معناداری بین برخی صفات مهم را نشان داد. تجزیه به عاملها نشان داد که صفاتی همچون طول ساقة گلدار، طول دومین میان گره، طول و عرض برگ، تعداد گل در گلآذین، طول گلآذین، طول و عرض برگه و طول جام و کاسة گل از اجزای تشکیلدهندة عوامل هستند. تجزیه به عاملها همچنین در مجموع بیش از 84 درصد از تغییرات مربوط به صفات اصلی تأثیرگذار را تبیین کرد. تجزیة خوشهای، هفت جمعیت آویشن کرمانی را در دو گروه مستقل تقسیمبندی کرد. جمعیتهای جمع‌آوری شده از استان های کرمان و اصفهان در یک گروه و جمعیتهای جمع‌آوری شده از استان سمنان در گروهی دیگر قرار گرفتند. دو جمعیت رابر و کاشان بیشترین تشابه را داشتند. جمعیتهای موجود در رویشگاه رابر طویلترین ساقة گلدار و بزرگ ترین ابعاد برگ، را داشته اند که از نظر به نژادی این گیاه صفات مطلوبی به شمار میروند.