بررسی تحمل به تنش خشکی آخر فصل در ژنوتیپ های امیدبخش جو با استفاده از شاخص های حساسیت و تحمل به تنش
چکیده
تحمل به خشکی 20 ژنوتیپ جو، در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش با قطع آبیاری در زمان 50 درصد گل دهی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در دشت ورامین ارزیابی شد. هدف این آزمایش شناسایی ژنوتیپ‌های امیدبخش جو متجمل به تنش خشکی است. در این مطالعه، تأثیرات خشکی بر روی 2 صفت عملکرد دانه و وزن خشک کل بوته با استفاده از برخی شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش خشکی بررسی شد. شاخص‌های مطالعه شده شامل: شاخص حساسیت به تنش (ssi)، میانگین تولید (mp)، تحمل (tol)، تحمل به تنش (sti)، میانگین هندسی تولید (gmp)، میانگین هارمونیک تولید (harm)، شاخص عملکرد (yi)، شاخص حساسیت به تنش (ysi) و شاخص پایداری عملکرد (ysi) بودند. شاخصها با استفاده از عملکرد دانه و وزن خشک کل بوته در شرایط عدم تنش (yp) و تنش (ys) محاسبه شدند. همبستگی مثبت و معناداری بین میانگین عملکرد دانه و وزن خشک کل بوته (در هر دو شرایط بدون تنش و تنش) با شاخص های sti، yi، mp، harm و gmp مشاهده شد. شاخص های sti، mp، harm، yi و gmp نسبت به شاخص های ssi، ysi و tol معیار گزینش بهتری را برای عملکرد دانه و وزن خشک کل بوته ارائه کردند. با استفاده از روش رتبهبندی بر اساس شاخص های تحمل به تنش، ژنوتیپ‌های 2 و 5 به منزلۀ متحملترین و ژنوتیپ 1 به منزلۀ حساسترین ژنوتیپ ها نسبت به تنش خشکی شناخته شدند. لاینهای 9 و 8 با داشتن بیشترین عملکرد دانه، وزن خشک کل بوته و در نهایت عملکرد اقتصادی بالاتر، قابل توصیه برای کشت هستند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- زهراسادات طاهری پورفرد — دانشجوی دکتری اصلاح نباتات، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
- علی ایزدی دربندی — دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
- حبیب اله قزوینی — دانشیار، بخش غلات، مؤسسۀ تحقیقات و اصلاح نهال و بذر، کرج، ایران
- محسن ابراهیمی — دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
- سید محمد مهدی مرتضویان — استادیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران