ارتباط بین خودکارآمدی و موانع درک شده با عملکرد خودمراقبتی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

الهام شکیبازاده، e shakibazadeh msc. in midwifery, dept. of midwifery, school of nursing and midwifery, zanjan university of medical sciences, zanjan, iranمربی گروه آموزشی مامایی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی زنجان آرش رشیدیان، a rashidian md, ph.d, assistant professor, dept. of health management and economics, school of public health; national institute of health research, tehran university of medical sciences, tehran, iranاستادیار گروه آموزشی مدیریت خدمات بهداشتی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران باقر لاریجانی، b larijani md, endocrinologist, professor, endocrine and metabolism research centre, tehran university of medical sciences, tehran, iranاستاد، مرکز تحقیقات غدد و متابلیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران داود شجاعی زاده، d shojaeezadeh ph.d, professor, dept. of health education and promotion, school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iranاستاد گروه آموزشی آموزش و ارتقای سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران محمدحسین فروزانفر، mh forouzanfar md, epidemiologist, assistant professor, dept. of biostatistics and epidemiology, school of public health, tehran university of medical sciences, tehran iran; post-graduate fellow, institute for health metrics and evaluation, university of washington, wasاستادیار گروه آموزشی آمار و اپیدمیولوژی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران اکرم کریمی شاهنجرینی، a karimi shahanjarini ph.d, dept. of health education and promotion, school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدکتری آموزش بهداشت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران

چکیده

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت بیماری دیابت و تناقضات نتایج مطالعات پیشین در مورد خودمراقبتی بیماران دیابتی، مطالعه حاضر با هدف تعیین رابطه بین موانع درک شده و میزان خودکارآمدی بیماران با اجرای خودمراقبتی در بین بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام گرفته است.روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، 128 بیمار مراجعه کننده به درمانگاه دیابت مرکز پزشکی خاص وابسته به بنیاد امور بیماری های خاص در سال 1387 با استفاده از روش نمونه گیری آسان انتخاب شدند. معیارهای ورود به مطالعه عبارت بود از سابقه ابتلا به دیابت نوع دو بیش از یک سال و سن بالای 18 سال. بعد از تعیین روایی و پایایی پرسشنامه ها و تکمیل فرم رضایت شرکت در مطالعه، پرسشنامه های جمعیت شناختی، موانع مراقبت از دیابت، خودکارآمدی و خودمراقبتی، جهت تکمیل به بیماران داده شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی در spss v.12 و نرم افزار لیزرل تحلیل شدند.یافته ها: میانگین نمره خودکارآمدی، موانع درک شده و رفتارهای خودمراقبتی به ترتیب 18/2 ، 05/3 و 8/2 و حداکثر نمره قابل کسب برای موارد اول و دوم 5 و مورد سوم هفت بوده است. آزمون همبستگی نشان داد که خودکارآمدی با خودمراقبتی همبستگی مثبت معنادار دارد (01/0p< و 22/0=r). همبستگی معنادار منفی بین موانع درک شده و رفتارهای خودمراقبتی نیز برقرار بود (001/0p< و 68/0-=r). میزان تحصیلات با خودکارآمدی و خودمراقبتی ارتباط معنادار مثبت داشت. برای تعیین قابلیت پیشگویی این متغیرها بر خود مراقبتی از آنالیز مسیر با روش رگرسیون خطی سریال استفاده شد. مدل نهایی برازش مناسب داشت (36/0=chi-square ، 1=gfi ، 1=cfi ، 83/0=p ، 000/0=rmsea).نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که میزان رفتارهای خودمراقبتی در بین شرکت کنندگان از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست و عوامل چندگانه ای از متغیرهای دموگرافیک تا متغیرهای روانی بر رفتارهای خودمراقبتی در دیابت تأثیر می گذارند. با توجه به قدرت پیشگویی بالای سازه های این مطالعه، پیش بینی می شود که سازه های دیگر از نظریه های مختلف نیز در رفتارهای خودمراقبتی مؤثر باشند.