بررسی تطبیقی مضامین اجتماعی در رمان ابن الفقیر اثر مولود فرعون و داستان مدیر مدرسه اثر جلال آل احمد

فاطمه قادری، دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه یزد مریم کیانی، دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه یزد مرضیه کاظمی زهرانی، دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه یزد

چکیده

«مولود فرعون» و «جلال آل احمد» در ادبیّات الجزایر و ادبیّات فارسی، متأثّر از اوضاع نابسامان جامعۀ خویش در ضمن داستان­پردازی، به نقد و تحلیل رفتارهای اجتماعی نامناسب روزگار خود پرداخته­اند، و هر دو از مصلحان و روشنفکران جامعۀ خود نیز بوده­اند. رفتارهای نامطلوب در میان مردم همچون حسادت، سوءظن، خرافات و تقلید از پوشش­های غربی نیز مورد انتقاد این دو نویسنده قرار داشته است. این مقاله به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و بر اساس مکتب تطبیقی آمریکایی، رمان ابن الفقیر مولود فرعون و داستان مدیر مدرسه جلال آل احمد را از منظر جامعه شناسی ادبی مورد بررسی قرار داده است. از مهم­ترین دستاوردهای پژوهش حاضر می­توان انعکاس مفاهیم و مضامینی چون فقر، تبعیض، جهل و اوضاع نابسامان خانواده و... را نام برد، با این تفاوت که «مولود فرعون» جامعه روستایی خود و «جلال آل احمد» جامعه کوچک مدرسه را مورد انتقاد قرار داده­اند؛ امّا با این حال، فقر را عامل اصلی نابسامانی مردم می­دانند.