بررسی مفهومی قصیده سیّد مهدی بحرالعلوم و مقایسه آن با ترکیب بند محتشم کاشانی
چکیده
موضوع عاشورا به عنوان یکی از پرشورترین و افتخارآمیزترین رویدادهای تاریخی، همواره مورد توجّه ملّتهای مختلف بوده و هست؛ تا آنجا که ادیبان و شاعران در آثار ادبی خود، از زوایای گوناگون به آن پرداختهاند. در شعر عربی و فارسی هم شاهکارهای بسیاری درباره عاشورا آفریده شده که گاه بر ادبیّات سایر ملّتها تأثیری شگرف نهاده است. ترکیببند محتشم کاشانی یکی از این شاهکارها است که مورد استقبال شاعران متعهّد؛ از جمله سیّد مهدی بحر العلوم در ادبیّات عربی قرار گرفته است. آنچه انجام این پژوهش را از منظر ادبیّات تطبیقی ضروری مینماید، عمق عاطفه و نوع نگاه دو شاعر به موضوع عاشورا است که نشان از تأثیر این رویداد بر وجدان جمعی انسانها دارد. این مقاله موضوعات و شخصیّتهای عاشورایی را از نگاه دو شاعر بررسی میکند و دیدگاههای مشترک و متفاوت آنان را با ذکر نمونههای شعری تبیین مینماید. یافتههای این پژوهش نشان میدهند که هر دو شاعر به موضوع عاشورا نگاهی مشترک دارند؛ ولی برخی تفاوتها نیز با توجّه به اختلاف فرهنگ و محیط جغرافیایی، موجب تفاوت در نوع نگاه دو شاعر در طرح موضوعات و تصویرپردازی ها شده است. شیوه پژوهش توصیفی - تحلیلی و روش جمعآوری دادهها کتابخانهای است.