درونمایه های عرفانی مشترک در سبک فکری محقق ترمذی و شمس تبریزی
چکیده
محقق ترمذی و شمس تبریزی هر دو از مشایخ سلسلۀ مولویه محسوب میشوند که مهمترین اقدام عملی آنها تربیت اندیشمندی وارسته به نام مولانا جلالالدیّن است. غور و تأمل در کتاب «معارف» «محقق ترمذی» و «مقالات» «شمس تبریزی» نشان میدهد که این دو عارف وارسته علیرغم اختلاف در روش سلوک و بعضی از تعالیم، در بسیاری از اصول عرفانی مانند «وحدت وجود»، «ولایت»، «ریاضت» و «چلهنشینی» نظرات مشابهی دارند. محقق ترمذی در مرتبۀ اولیای عاشق حرم خداوندی بوده و از نظرمرتبۀ عرفانی مقامی کمتر از شاه معشوقان(شمس تبریزی) داشته، لیکن بسیاری از مسائل عرفانی بازتاب یافته در مقالات شمس را درک کرده و این مسأله موجب به وجود آمدن شباهتهایی در سبک فکری هر دو شده است. در این جستار پس از گفتاری مختصر در خصوص مقام عرفانی محقق ترمذی و شمس تبریزی، درونمایههای فکری مشترک موجود در سبک فکری آنها بررسی خواهد شد.