نقد و تأمّلی در باب تناقض های کلّی و دیدگاهی بین آثار نظامی
چکیده
مصادیق متناقضاندیشی، تناقضگویی و یا پارادوکس را بیشتر از اینکه در شعر نظامی بیابیم، در شخصیّت، اندیشه و مواضع متفاوت او در برخورد با موضوعات و مفاهیم مختلف میبینیم. این درست است که شعر هر شاعری برآیند اندیشه و شخصیّت اوست، امّا عنصر داستانپردازی و تخیّل که اساس کار نظامی است، بسیاری از جنبههای فکری، شخصیّتی و اعتقادی او را در محاق قرار داده است. کار این شاعر گرانقدر، چونان تابلوی نقّاشی است که دورنمای آن بهتر و بیشتر قابل نقد و ارزیابی است تا نمای نزدیک آن، بنابراین با مقداری فاصله از تکتک آثار او و نگاهی کلّیتر و از چشماندازی فاصلهدارتر، بهتر و بیشتر میتوان بر او، اندیشه و اشعارش اشراف داشت و مواضع چند سویه و گاه متضاد و حیرتبرانگیز او را مشاهده نمود.