بررسی چگونگی ارتقاء فعالیت های خارج از منزل سالمندان از طریق طراحی محصولات (طراحی کیف خرید) کاربر محور: یک مطالعه کیفی به روش کاربرمحور

ملیحه نعیمی، maliheh naeimi industrial design department, art faculty, alzahra university, tehran, iranگروه طراحی صنعتی، دانشکدهء هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران پروین شکری، parvin shokri industrial design department, art faculty, alzahra university, tehran, iranگروه طراحی صنعتی، دانشکدهء هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران رباب صحاف، robab sahaf iranian research center on aging, the university of social welfare and rehabilitation sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران حمیدرضا مختاری نیا، hamid reza mokhtarinia the university of social welfare & rehabilitation sciences, koodakyar ave, daneshjoo blvd, evin, tehran-1985713831-iranاستادیار گروه ارگونومی،،دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی، تهران، ایران

چکیده

هدف: افراد در دوران سالمندی با محدودیت های فیزیکی مختلفی روبه رو می شوند و این امر نه تنها فعال ماندن به لحاظ فردی و اجتماعی را دشوار می کند بلکه بر سلامت روانی سالمندان نیز اثرگذار است. طراحی (طراحی محصولات، فضا و غیره) و ارائه راه حل های نوین در جهت تسهیل زندگی سالمندان، می تواند منجر به افزایش سطح فعالیت های فردی و اجتماعی آنان شود. روش بررسی: مقاله ی حاضر بخشی از مطالعه ای کیفی با رویکرد کاربر محور[1] است که به بررسی فعالیت های اجتماعی خارج از منزل سالمندان و پیشنهاد محصولی در جهت ارتقا آن می پردازد. داده های این مطالعه با روش نمونه گیری تصادفی و از طریق پخش پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه و ثبت بازخوردهای شرکت کنندگان به دست آمده است. مطالعه ی کیفی حاضر به ترتیب در چهار مرحله انجام شده است: 1.پخش پرسش­نامه بین 42 نفر سالمند 2. مصاحبه با 19 نفر سالمند 3. ثبت بازخورد و نظرات 19 نفر سالمند 4. پخش پرسشنامه رضایتمندی بین 19 نفر سالمند شرکت کننده در مراحل آخر جهت سنجش رضایتمندی از طرح پیشنهادی محصول. تعداد 12 نفر سالمند زن و 7 نفر سالمند مرد در سه مرحله آخر مشارکت کرده و داده­ها بر اساس نظرات ایشان مطالعه و بررسی و نمونه های مشابه و مرتبط با محصول، جمع آوری شد و سپس بر اساس تحلیل داده ها، راهکارها ارائه شد. یافته­ ها: در مرحله اول اصلی­ترین فعالیت خارج از منزل، خرید و پر رفت و آمدترین مراکز خرید، مراکز میوه و تره بار شناسایی شد. کیف خرید به عنوان محصول مرتبط با پروسه خرید انتخاب شد و سپس از طریق مصاحبه به شناخت مشکلات آن، پرداخته شد. در طراحی محصول نهایی به قابلیت تنظیم، ایستایی و ایمن بودن محصول که حس رضایتمندی را بالا ببرد و حس وابستگی و نیاز به دیگران را کاهش دهد، توجه شد. نتیجه­ گیری: در طراحی محصول نهایی به مشکلات مطرح شده توسط سالمندان ، توجه شد. برای پژوهش های احتمالی آینده در نظر گرفتن اندازه های بدنی افراد به منظور تطابق راه­حل­های احتمالی با نیازهای خاص هر فرد، پیشنهاد می شود. از سویی دیگر بررسی عادات و رفتارهایی که موجب صدمه به سالمند در پروسه خرید می شود و تعدیل آن­ها از طریق ارائه راه­حل های مناسب در طراحی محصول[2]، می­تواند در ارتقا کیفیت فعالیت های این گروه بسیار موثر باشد. [1]- user centered design approach (ucd) [2] - product design