عوامل مؤثر بر نیرو و انرژی برای جداکردن زیره از بوته زیره سبز
چکیده
زیره سبز گیاهی یکساله و یکی از گیاهان زراعی مستعد برای مناطق خشک و نیمه خشک ایران است. زیره سبز به دلیل نیاز آبی کم و کوتاه بودن فصل رشد آن در سالهای اخیر مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است. زیره سبز در زمان برداشت مقاومت کمی در برابر ریزش دارد و اگر توجه نشود بخش عمدهای از محصول از دست میرود. دلیل ریزش دانه در حین برداشت یا قبل از آن، کاهش نیروی اتصال دانه به بوته است. لذا به منظور بررسی: الف) عوامل مؤثر بر مقاومت دو سطح (در امتداد محور طولی دانه و عمود بر آن) و ب) نوع زیره (دیم و آبی) بر نیرو و انرژی لازم برای جدا کردن دانه از بوته این تحقیق عملی شد. نتایج نشان داد که میانگین نیرو و انرژی لازم برای کندن دانههای زیره از بوته به ترتیب برابر 995/0 نیوتن و 747/0 میلیژول است. همین مشخص شد که رطوبت مهمترین فاکتوری است که نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانه زیره را تحت تاثیر قرار میدهد به طوری که با افزایش رطوبت، نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانه افزایش مییابد. نتایج بررسی اثرهای دوگانه جهت کندن و رطوبت نشان داد که بیشترین اختلاف بین سطوح مختلف جهت کندن، در رطوبت 9/5 درصد است. در صورت اعمال نیرو در جهت عمود بر محور دانه، نیرو و انرژی مورد نیاز برای کندن دانه به ترتیب 26 و 20 درصد نسبت به حالت اعمال نیرو در امتداد محور دانه کاهش مییابد. همچنین کمترین اختلاف بین سطوح مختلف سرعت، در رطوبت 9/5 درصد است و در سطح رطوبت 5/13 درصد، اختلاف بین هر سه سطح سرعت معنیدار و بیشترین تأثیر سرعت بر انرژی کندن دانه زیره در این رطوبت است.