تفسیر قرآن به قرآن در آموزه های عترت
چکیده
با تکیه بر جامعیّت قرآن و ارتباط تفسیری بین آیات آن و احاطه کامل عترت بر معارف قرآن، شیوه تفسیر قرآن به قرآن در سیره تفسیری معصومان(ع) مورد مطالعه قرار گرفته است. پیامبر به کنش تفسیر آیات قرآن به صورت متقابل اشاره داشت. در سخنان اهل بیت(ع) نیز برای تفسیر قرآن به قرآن چهار اصل مهم شناخته شده است که عبارتند از: جامعیت و مرجعیت قرآن، بهره گیری دانش های جنبی قرآن، شناخت ظاهر و باطن قرآن و نگرش سیستمی به آیات قرآن و احاطه بر مجموعه معارف قرآن. مهم ترین محورهای تفسیر قرآن به قرآن در مکتب اهل بیت(ع)؛ شرح مفاهیم قرآنی در پرتو آیات وحی، دسته بندی مفاهیم قرآنی با تکیه بر آیات قرآن، تعریف عناوین کلیدی، بیان سازگاری میان آیات به ظاهر ناسازگار، نفی تفسیرهای ناروا با استفاده از تفسیر قرآن به قرآن، اجمال زدایی از چهره آیات به وسیله آیات شرح کننده، تکیه بر سیاق آیات، تفسیر متشابه با محکم، جداسازی آیات ناسخ و منسوخ، استفاده از کاربردهای گوناگون واژه های قرآنی در تفسیر و نتیجه گیری از دلالتها و اشارتهای قرآنی است. در بیان تفسیر اهل بیت(ع) نوع نادرست تفسیر قرآن به قرآن نیز معرّفی شده و علت آن را ناآشنایی با علوم قرآن دانسته اند و نهی ائمه(ع) از دخالت افراد در کار تفسیر، مربوطه به کسانی است که ابزار و دانش لازم را ندارند.